687 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 427 دروس الحديث - കൂട്ടുപങ്കാളിത്തമുള്ള അടിമയെ പൂർണ്ണമായി മോചിപ്പിക്കൽ

  

 

    

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

കൂട്ടുപങ്കാളിത്തമുള്ള അടിമയെ പൂർണ്ണമായി മോചിപ്പിക്കൽ

كِتَابُ الْعِتْقِ

അടിമമോചനം

427 - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رضي الله عنهما: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: (مَنْ أَعْتَقَ شِرْكاً لَهُ فِي عَبْدٍ، فَكَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ: قُوِّمَ عَلَيْهِ قِيمَةَ عَدْلٍ، فَأَعْطَى شُرَكَاءَهُ حِصَصَهُمْ، وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ، وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ).

അബ്ദുല്ലാഹിബ്‌നു ഉമർ رضي الله عنهما വിൽ നിന്ന് നിവേദനം: അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم അരുളി: "ഒരാൾ ഒരു അടിമയിലുള്ള തന്‍റെ വിഹിതം മോചിപ്പിക്കുകയും, ആ അടിമയുടെ മുഴുവൻ വിലക്കും തുല്യമായ സമ്പത്ത് അയാളുടെ പക്കൽ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്താൽ: ആ അടിമക്ക് നീതിപൂർവ്വമായ ഒരു വില നിശ്ചയിക്കപ്പെടും (കൂടുതലോ കുറവോ ഇല്ലാതെ യഥാർത്ഥ വില കണക്കാക്കും). തുടർന്ന് അവൻ തന്‍റെ പങ്കാളികൾക്ക് അവരുടെ വിഹിതങ്ങൾ നൽകുകയും, ആ അടിമ അവന്‍റെ ബാധ്യതയിൽ പൂർണ്ണമായി മോചിതനാവുകയും ചെയ്യും. അപ്രകാരം (ബാക്കി തുക നൽകാൻ) അവന് പണമില്ലെങ്കിൽ, അവനിൽ നിന്ന് എത്രയാണോ മോചിപ്പിച്ചത് അത്രയും ഭാഗം മാത്രം മോചിതനായിത്തീരും."

• شِرْكاً لَهُ: തന്‍റെ ഭാഗം
• قِيمَةَ عَدْلٍ : യഥാർത്ഥ നീതിപൂർവ്വമായ വില

വിവരണം

    ഒരാൾക്ക് മറ്റൊരാളുമായി പങ്കാളിത്തമുള്ള ഒരു അടിമയിലെ (പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ആകട്ടെ) തന്‍റെ വിഹിതം -അത് കുറച്ചോ അധികമോ ആകട്ടെ- മോചിപ്പിച്ചാൽ, ആ മോചനത്താൽ അയാളുടെ വിഹിതം സ്വതന്ത്രമായിത്തീരുന്നു. തുടർന്ന് ആ അടിമയുടെ കാര്യത്തിൽ രണ്ട് അവസ്ഥകളാണുള്ളത്:

മോചിപ്പിച്ചയാൾ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുള്ളവനാണെങ്കിൽ :    

    അയാളുടെയും കുടുംബത്തിന്‍റെയും അന്നത്തെ ഭക്ഷണച്ചെലവ്, വസ്ത്രം, പാർപ്പിടം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാനപരമായ അത്യാവശ്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, പങ്കാളിയുടെ വിഹിതത്തിന് തുല്യമായ തുക നൽകാൻ അയാളുടെ പക്കൽ അധിക ധനമുണ്ടെങ്കിൽ ആ അടിമയെ അവൻ പൂർണ്ണമായി മോചിപ്പിക്കേണ്ടതാണ്. ഇതിനായി ആ അടിമക്ക് അന്യായമായ കൂട്ടലോ കുറവോ ഇല്ലാതെ കമ്പോളത്തിലെ നീതിപൂർവ്വമായ വില നിശ്ചയിക്കുകയും, പങ്കാളിയുടെ വിഹിതത്തിനുള്ള തുക അയാൾക്ക് നൽകി അടിമയെ പൂർണ്ണ സ്വതന്ത്രനാക്കുകയും വേണം.

 (ഉദാഹരണത്തിന്: ഇരുപത് ദീനാര്‍ വിലയുള്ള ഒരാളിൽ രണ്ടുപേർക്ക് തുല്യപങ്കാളിത്തമുണ്ടായിരിക്കെ, ഒരാൾ തന്‍റെ പങ്ക് മോചിപ്പിച്ചാൽ, സാമ്പത്തിക ശേഷിയുള്ള ആ വ്യക്തി പങ്കാളിക്ക് പത്ത് ദീനാര്‍ നൽകി അടിമയെ പൂർണ്ണമായി മോചിപ്പിക്കണം).

മോചിപ്പിച്ചയാൾ സാമ്പത്തിക ശേഷിയില്ലാത്തവനാണെങ്കിൽ:    

  പങ്കാളിയുടെ വിഹിതത്തിന്‍റെ തുക നൽകാൻ അയാൾക്ക് സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ, പങ്കാളിക്ക് യാതൊരു നഷ്ടവും വരുത്താൻ പാടില്ല. അതിനാൽ മോചിപ്പിച്ചയാളുടെ വിഹിതം മാത്രം സ്വതന്ത്രമാവുകയും, പങ്കാളിയുടെ വിഹിതം പഴയതുപോലെത്തന്നെ അടിമത്തത്തിൽ തുടരുകയും ചെയ്യും; അതായത് ആ അടിമ ഭാഗികമായി മാത്രം മോചിതനായിത്തീരുന്നു.

  സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിലും സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിമിലും അബൂഹുറൈറ رضي الله عنه വിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ച മറ്റൊരു റിപ്പോർട്ടിൽ ഇപ്രകാരം വന്നിട്ടുണ്ട്: മോചിപ്പിച്ചയാൾക്ക് പണമില്ലെങ്കിൽ ആ അടിമക്ക് ന്യായമായ വില നിശ്ചയിക്കുകയും, തുടർന്ന് അടിമയെ അമിതമായി ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാതെ ജോലി ചെയ്യിപ്പിക്കുകയും വേണം. അതായത്, അടിമക്ക് സ്വയം അധ്വാനിച്ച് സമ്പാദിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകുകയും, അതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പണം നൽകി അവന് പൂർണ്ണ സ്വതന്ത്രനാകാൻ വഴിതുറക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്; എന്നാൽ അവൻ ജോലി ചെയ്യാൻ അശക്തനാണെങ്കിൽ അവന്‍റെ മേൽ അമിതഭാരം അടിച്ചേൽപ്പിക്കാനും പാടില്ല.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

• അടിമയിലും അടിമസ്ത്രീയിലും ഉടമസ്ഥത പങ്കുവെക്കൽ (കൂട്ടുപങ്കാളിത്തം) അനുവദനീയമാണ്.
• തന്‍റെ വിഹിതം മോചിപ്പിച്ചവന്‍റെ മേൽ ആ വിഹിതം മോചിതമാകും; അവൻ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുള്ളവനാണെങ്കിൽ പങ്കാളിയുടെ വിഹിതവും അവന്‍റെ ബാധ്യതയിൽ മോചിതമാകുന്നതാണ്. അപ്പോൾ പങ്കാളിയുടെ ഓഹരിക്ക് തുല്യമായ ന്യായവില കണക്കാക്കുകയും ആ തുക പങ്കാളിക്ക് നൽകുകയും വേണം.
• മോചിപ്പിച്ച പങ്കാളി സാമ്പത്തിക ശേഷിയില്ലാത്തവനാണെങ്കിൽ, അവന്‍റെ പങ്കാളിയുടെ വിഹിതം മോചിതമാവുകയില്ല (അത് അടിമത്തത്തിൽത്തന്നെ തുടരും).
• പങ്കാളിയുടെ വിഹിതത്തിന്‍റെ മുഴുവൻ തുകക്കും തുല്യമായ സമ്പത്ത് അവനില്ലെങ്കിലും, അതിൽ നിന്നൊരു ഭാഗത്തിനുള്ള തുക അവന്‍റെ പക്കലുണ്ടെങ്കിൽ, അവന്‍റെ കൈവശമുള്ള തുകക്ക് ആനുപാതികമായി (പങ്കാളിയുടെ വിഹിതത്തിൽ നിന്നും) അവൻ്റെ ബാധ്യതയിൽ മോചിതമാകും.
• അടിമകളെ മോചിപ്പിക്കുന്നതിലേക്ക് ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് ഏറെ താല്പര്യം കാണിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് മോചനത്തിന് ഇത്തരമൊരു വ്യാപന സ്വഭാവവും സ്വാധീനവും ശരീഅത്ത് നിശ്ചയിച്ചത്.
• (ഇത്തരത്തിൽ പൂർണ്ണമായി മോചിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അടിമയുടെ മേലുള്ള) 'വലാഅ്' (ഉടമസ്ഥാവകാശപരമായ കുടുംബബന്ധം) പൂർണ്ണമായും മോചിപ്പിച്ച വ്യക്തിക്ക് മാത്രമായിരിക്കും; മറ്റേ പങ്കാളിക്ക് അതിൽ യാതൊരു വലാഉം ഉണ്ടായിരിക്കുകയില്ല. 'വലാഅ്' എന്നാൽ മോചിതനായ അടിമക്കും അവനെ മോചിപ്പിച്ച യജമാനനും ഇടയിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ബന്ധമാണ്; അതിലൂടെ അടിമ യജമാനനിലേക്ക് ചേർക്കപ്പെടുകയും, അടിമക്ക് മറ്റ് അനന്തരാവകാശികളില്ലാത്ത പക്ഷം യജമാനൻ അവനിൽ നിന്ന് 'അസ്വബ'യായി (ശേഷിക്കുന്ന അനന്തരാവകാശിയായി) സ്വത്ത് അനന്തരമെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.