439 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 179- دروس الحديث - നഷ്ടപരിഹാരമില്ലാത്ത അപകടങ്ങള്‍

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ)  

നഷ്ടപരിഹാരമില്ലാത്ത അപകടങ്ങള്‍

179 - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: ((الْعَجْمَاءُ جُبَارٌ. وَالْبِئْرُ جُبَارٌ. وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ. وَفِي الرِّكَازِ الْخُمْسُ)) . 
قال المصنف: الجبار: الهدر الذي لاشيء فيه. والعجماء: الدابة البهيم. أهـ

അബൂഹുറൈറ رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم അരുളി: "മൃഗങ്ങൾ വരുത്തുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കു നഷ്ടപരിഹാരമില്ല (ജുബാർ). കിണർ (കുഴിക്കുന്നതിനിടയിലോ അല്ലാതെയോ ഉണ്ടാകുന്ന അപകടങ്ങൾ) നഷ്ടപരിഹാരമില്ലാത്തതാണ്. ഖനി (ഖനനത്തിനിടയിലുണ്ടാകുന്ന അപകടങ്ങൾ) നഷ്ടപരിഹാരമില്ലാത്തതാണ്. നിധി (രികാസ്) ലഭിച്ചാൽ അതിൽ അഞ്ചിലൊന്ന് (20%) സകാത്ത് നൽകേണ്ടതുണ്ട്."

ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറയുന്നു: ജുബാർ (الجبار) എന്നാൽ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതില്ലാത്ത വെറുതെ പോകുന്ന നാശനഷ്ടം എന്നാണ് അർത്ഥം. അജ്മാഅ് (العجماء) എന്നാൽ മിണ്ടാപ്രാണിയായ മൃഗം എന്നാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.

• (العجماء): മിണ്ടാപ്രാണി (മൃഗം). സംസാരിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാലാണ് അവയെ ഈ പേരിൽ വിളിക്കുന്നത്.

• (جُبار): നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാതെ വെറുതെ വിടേണ്ടത് (ബാധ്യതയില്ലാത്തത്).

• (الرِكاز): നിധി.

വിവരണം

  അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും തർക്കങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിനുമായി ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഇടപാടുകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന നിരവധി കൽപ്പനകളും നിരോധനങ്ങളും ഇസ്‌ലാമിക നിയമങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ തന്നെ, ഏതൊക്കെ നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കാണ് നഷ്ടപരിഹാരം (ദിയ) നൽകേണ്ടതെന്നും ഏതൊക്കെയാണ് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടതെന്നും ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

    ഈ ഹദീസിലൂടെ നബി صلى الله عليه وسلم വിശദീകരിക്കുന്നത് 'അജ്മാഅ്' (മൃഗം) വരുത്തുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരമില്ല എന്നാണ്. മിണ്ടാപ്രാണിയായ ഒരു മൃഗം അതിന്‍റെ ഉടമസ്ഥന്‍റെ നിയന്ത്രണത്തിലല്ലാത്തപ്പോൾ സ്വയം ഓടിപ്പോയി വല്ല നാശനഷ്ടങ്ങളോ നാശമോ വരുത്തിയാൽ അതിന് ഉടമസ്ഥൻ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതില്ല. എന്നാൽ മൃഗം ഉടമസ്ഥന്‍റെ കൂടെയുള്ളപ്പോഴാണ് അത് നാശനഷ്ടം വരുത്തുന്നതെങ്കിൽ -അത് രാത്രിയായാലും പകലായാലും, ഉടമസ്ഥൻ അതിന്‍റെ പുറത്ത് കയറിയതായാലും അതിനെ തെളിച്ചു നടത്തുന്നതായാലും- അതിന്‍റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടമസ്ഥനാണ്. അത് കടിയേറ്റതായാലും ചവിട്ടേറ്റതായാലും ഉടമസ്ഥൻ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണം. എന്നാൽ ഉടമസ്ഥൻ കൂടെയുള്ളപ്പോൾ അവന്‍റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് വീഴ്ചയൊന്നും കൂടാതെ മൃഗം പെട്ടെന്ന് കുതറിപ്പോയി വല്ലതും ചെയ്താൽ അതിന് ഉടമസ്ഥൻ ഉത്തരവാദിയല്ല.

 അതുപോലെ, 'കിണർ' ജുബാറാണ് (നഷ്ടപരിഹാരമില്ലാത്തത്). അതായത് ഒരാൾ സ്വന്തം ഭൂമിയിലോ ആരുടെയും ഉടമസ്ഥതയിലല്ലാത്ത ഭൂമിയിലോ ഒരു കിണർ കുഴിക്കുകയും, അതിൽ ആരെങ്കിലും വീഴുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അത് കുഴിക്കാൻ ഏൽപ്പിച്ച തൊഴിലാളിയുടെ മേൽ മണ്ണ് ഇടിഞ്ഞുവീണ് അയാൾ മരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ അതിന് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതില്ല. എന്നാൽ പൊതുവഴിയിലോ മറ്റൊരാളുടെ അനുവാദമില്ലാതെ അയാളുടെ ഭൂമിയിലോ ആണ് കിണർ കുഴിച്ചതെങ്കിൽ അതിൽ സംഭവിക്കുന്ന അപകടങ്ങൾക്ക് കുഴിച്ചയാൾ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണം.

    ഇതുപോലെ തന്നെയാണ് ഖനികളുടെ കാര്യവും. സ്വർണമോ വെള്ളിയോ ഖനനം ചെയ്യുന്നതിനായി സ്വന്തം ഭൂമിയിലോ പൊതുഭൂമിയിലോ കുഴിയെടുക്കുമ്പോൾ അതിൽ ആരെങ്കിലും വീഴുകയോ മണ്ണ് ഇടിഞ്ഞു വീഴുകയോ ചെയ്താൽ അതിനും നഷ്ടപരിഹാരമില്ല. എന്നാൽ പണ്ഡിതന്മാർ വ്യക്തമാക്കുന്നത് പൊതുവഴിയിലാണ് ഇത്തരത്തിൽ കുഴിയെടുത്തതെങ്കിൽ അതിലുണ്ടാകുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് കുഴിച്ചയാൾ ഉത്തരവാദിയായിരിക്കും എന്നാണ്.

  തുടർന്ന് നബി صلى الله عليه وسلم വ്യക്തമാക്കുന്നത് 'രികാസി'ൽ (നിധി) അഞ്ചിലൊന്ന് (20%) സകാത്ത് നൽകണമെന്നാണ്. ഇസ്‌ലാമിന് മുൻപുള്ള ജാഹിലിയ്യാ കാലത്ത് ഭൂമിയിൽ കുഴിച്ചിടപ്പെട്ട നിധികളെയാണ് 'രികാസ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഇത്തരത്തിൽ നിധികൾ ലഭിച്ചാൽ അത് ലഭിക്കുന്ന സമയത്ത് തന്നെ അതിന്‍റെ അഞ്ചിലൊന്ന് അല്ലാഹുവിന്‍റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ നൽകണം; അതിന് ഒരു വർഷം തികയുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതില്ല.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- മൃഗങ്ങൾ വരുത്തുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടതാണ്; കാരണം അവ ശിക്ഷാനടപടികൾക്കോ നഷ്ടപരിഹാരത്തിനോ അർഹരല്ല. എന്നാൽ ഉടമസ്ഥന്‍റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് അതിക്രമമോ വീഴ്ചയോ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അയാൾ ഉത്തരവാദിയായിരിക്കും.

2- സ്വന്തം ഭൂമിയിലുള്ള കിണറിലോ ഖനിയിലോ സംഭവിക്കുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് ഉടമസ്ഥൻ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതില്ല. എന്നാൽ പൊതുവഴിയിൽ കുഴിയെടുക്കുന്നത് പോലുള്ള അതിക്രമങ്ങളോ വീഴ്ചകളോ സംഭവിച്ചാൽ ഉത്തരവാദിത്തം ഉണ്ടായിരിക്കും.

3- ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന നിധികളിൽ (രികാസ്), അത് കുറവായാലും കൂടുതലായാലും അതിന്‍റെ അഞ്ചിലൊന്ന് (20%) സകാത്ത് നൽകൽ നിർബന്ധമാണ്.

4- ഇസ്‌ലാമിക നിയമമനുസരിച്ച് ലഭിക്കുന്ന നിധി (രികാസ്) അത് കണ്ടെത്തിയ ആളിനുള്ളതാണ്; അത് (മറ്റുള്ളവരെ അറിയിക്കാനായി) പരസ്യം ചെയ്യേണ്ടതില്ല.

5- നിധിയിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചിലൊന്ന് (സകാത്ത്) കിട്ടിയ ഉടനടി തന്നെ നൽകേണ്ടതാണ്. വര്‍ഷം തികയാന്‍ കാത്തിരിക്കേണ്ടതില്ല.