457 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 197 دروس الحديث - മരണപ്പെട്ടയാളുടെ നോമ്പ് നോറ്റ് വീട്ടല്‍

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

മരണപ്പെട്ടയാളുടെ 

നോമ്പ് നോറ്റ് വീട്ടല്‍ 

197 - عَنْ عَائِشَةَ رضي الله عنها: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: ((مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِيُّهُ)) . وَأَخْرَجَهُ أَبُو دَاوُد وَقَالَ «هَذَا فِي النَّذْرِ ، وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ» .

ആഇശ رضي الله عنها നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "ഒരാൾ നോമ്പ് കടമുള്ളവനായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ വലിയ്യ് (അടുത്ത ബന്ധു) നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്."

    ഇമാം അബൂദാവൂദ് رحمه الله ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുകയും ഇപ്രകാരം പറയുകയും ചെയ്തു: "ഇത് നേർച്ച നോമ്പിന്‍റെ കാര്യത്തിലാണ്; ഇമാം അഹ്മദ് ബ്നു ഹമ്പലിന്‍റെ അഭിപ്രായവും ഇതാണ്."

വിവരണം

    ഇസ്‌ലാമിന്‍റെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങളിൽ ഒന്നായ നോമ്പിന്‍റെ നിയമങ്ങൾ ഖുർആൻ പൊതുവായും പ്രവാചകചര്യ (സുന്നത്ത്) വിശദമായും പഠിപ്പിക്കുന്നു.

    ഒരാൾ നോമ്പ് കടമിരിക്കെ (റമദാനിലെ നോമ്പ്, നേർച്ച നോമ്പ്, അല്ലെങ്കിൽ പ്രായശ്ചിത്ത നോമ്പ് നോറ്റ് വീട്ടാതെ) മരണപ്പെട്ടാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ വലിയ്യ് (അടുത്ത ബന്ധു) നോമ്പ് നോൽക്കേണ്ടതാണ്. ഇതിലൂടെ മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിയുടെ മേലുള്ള ബാധ്യത നീങ്ങുകയും അത് അദ്ദേഹം തന്നെ നോറ്റുവീട്ടിയതിന് തുല്യമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.

    രോഗം മാറിയ ശേഷമോ യാത്ര കഴിഞ്ഞോ നോമ്പ് നോറ്റുവീട്ടാൻ സമയം ലഭിച്ചിട്ടും അത് ചെയ്യാതെ മരണപ്പെട്ടവർക്ക് വേണ്ടിയാണ് ബന്ധുക്കൾ നോമ്പ് നോൽക്കേണ്ടത്.

    ഒരാൾക്ക് നോമ്പ് നോറ്റുവീട്ടാൻ സമയം ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പേ അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടാൽ (ഉദാഹരണത്തിന്: രോഗം മാറാതെ തന്നെ മരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ യാത്രക്കിടയിൽ മരിക്കുക) അദ്ദേഹം കുറ്റക്കാരനല്ല. അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി ബന്ധുക്കൾ നോമ്പ് നോൽക്കുകയോ ഫിദ്‌യ (ഭക്ഷണം) നൽകുകയോ വേണ്ടതില്ല. കാരണം അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയ അവധി അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു.

    ചില പണ്ഡിതന്മാർ (ഇമാം അഹ്മദ് ഉൾപ്പെടെ) ഈ നിയമം നേർച്ച നോമ്പിന്  മാത്രമാണെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഏറ്റവും ശരിയായ അഭിപ്രായം ഇത് എല്ലാ നിർബന്ധ നോമ്പുകൾക്കും (റമദാൻ, നേർച്ച, പ്രായശ്ചിത്തം എന്നിവക്ക്) ബാധകമാണ് എന്നതാണ്. കാരണം റസൂൽ صلى الله عليه وسلم "ആരെങ്കിലും നോമ്പ് കടമിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടാൽ" എന്നാണ് പൊതുവായി പറഞ്ഞത്. കടം വീട്ടുന്ന കാര്യത്തിൽ അല്ലാഹുവിനുള്ള കടമാണ് ഏറ്റവും മുൻഗണന അർഹിക്കുന്നത്.

    ബന്ധുക്കൾ നോമ്പ് നോൽക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം (ഇത് മുസ്തഹബ്ബ്/സുന്നത്താണ്).  ബന്ധുക്കൾക്ക് നോമ്പ് നോൽക്കാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, മരണപ്പെട്ട ആളുടെ സ്വത്തിൽ നിന്ന് ഓരോ നോമ്പിനും പകരമായി ഓരോ മിസ്കീന് (പാവപ്പെട്ടവർക്ക്) ഭക്ഷണം നൽകണം. മരിച്ചയാള്‍ക്ക് സ്വത്തില്ലെങ്കിൽ മറ്റാരെങ്കിലും ഭക്ഷണം നൽകാൻ സന്നദ്ധനായാലും അത് സ്വീകാര്യമാണ്.

    പല ബന്ധുക്കൾ ചേർന്ന് ഒരേ ദിവസം പരേതന് വേണ്ടി നോമ്പ് നോറ്റാലും അത് അനുവദനീയമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് 10 നോമ്പ് കടമുണ്ടെങ്കിൽ 10 ബന്ധുക്കൾ ചേർന്ന് ഒരേ ദിവസം നോറ്റാൽ ആ ബാധ്യത തീരുമെന്ന് പണ്ഡിതർ വിശദീകരിക്കുന്നു.

  ബന്ധുക്കളാണ് ഇതിന് ഏറ്റവും അർഹർ. എങ്കിലും പരേതന്‍റെ സുഹൃത്തുക്കളോ മറ്റ് താല്പര്യമുള്ളവരോ അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി നോമ്പ് നോറ്റാലും അത് അനുവദനീയമാണ്.

  സുന്നത്തായ (ഐച്ഛികമായ) നോമ്പുകൾക്ക് ഖളാഅ് വീട്ടേണ്ടതില്ല. നിർബന്ധ നോമ്പുകൾ വീട്ടാൻ സമയം ലഭിച്ചിട്ടും വീഴ്ച്ച വരുത്തിയവരുടെ കാര്യത്തിൽ മാത്രമാണ് ബന്ധുക്കൾ നോമ്പ് നോൽക്കേണ്ടത്. ഗർഭിണികൾ, മുലയൂട്ടുന്നവർ, രോഗികൾ എന്നിവർക്ക് ഖളാഅ് വീട്ടാൻ സാധിക്കാതെയാണ് മരണം സംഭവിച്ചതെങ്കിൽ അവർക്ക് മേൽ മറ്റ് ബാധ്യതകളില്ല. 

    ഒരാൾ യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ അശ്രദ്ധകൊണ്ടും വീഴ്ചകൊണ്ടും നോമ്പ് ഉപേക്ഷിക്കുകയും, തുടർന്ന് മരണപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ; അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ബന്ധുക്കൾ അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി നോമ്പ് നോൽക്കൽ നിർബന്ധമില്ല, അത് അവരിൽ നിന്ന് സാധുവാകുകയുമില്ല. 

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിക്ക് വേണ്ടി നിർബന്ധ നോമ്പുകൾ (അത് നേർച്ചയായാലും മതപരമായി നിർബന്ധമായ റമദാൻ നോമ്പായാലും) നോറ്റുവീട്ടൽ സുന്നത്താണ്.

2- ഇത്തരത്തിൽ നോമ്പ് നോൽക്കേണ്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ 'വലിയ്യ്' (ബന്ധു/അനന്തരാവകാശി) ആണ്. പരേതന്‍റെ സ്വത്തുക്കൾ ആർക്കാണോ ലഭിക്കുന്നത്, അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ബാധ്യതയുടെ ഭാഗമായി അല്ലാഹുവിനുള്ള കടങ്ങൾ (നോമ്പ് ഉൾപ്പെടെ) വീട്ടാൻ അവർ കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

3- പല ബന്ധുക്കൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവർക്കെല്ലാവർക്കും ചേർന്ന് ഒരേസമയം പരേതന്‍റെ നോമ്പുകൾ നോറ്റുവീട്ടാവുന്നതാണ്.

4- നോറ്റുവീട്ടാൻ സമയം ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ പരേതൻ മരണപ്പെട്ടാൽ, ബന്ധുക്കൾ അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി നോമ്പ് നോൽക്കേണ്ടതില്ല; കാരണം സമയം ലഭിക്കാത്തതിനാൽ ആ ബാധ്യത അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

5- മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിക്ക് വേണ്ടി സുന്നത്ത് നോമ്പുകൾ ബന്ധുക്കൾ നോറ്റുവീട്ടേണ്ടതില്ല.

6- നോമ്പ് എന്ന ആരാധനയിൽ ഇത്തരത്തില്‍ പകരക്കാരനാകുന്നത് അനുവദനീയമാണ്.

7- സാമ്പത്തികമായ കടങ്ങൾ വീട്ടുന്നതുപോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് നോമ്പ് പോലുള്ള ആരാധനകളിലെ കടങ്ങൾ വീട്ടുന്നതും. അല്ലാഹുവിനോടുള്ള കടമാണ് ഏറ്റവും ആദ്യം വീട്ടാൻ അർഹമായത്.

8- ഒരാൾക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ പോയ നിർബന്ധ കർമ്മങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരിലൂടെ പൂർത്തിയാക്കാൻ മതം നൽകുന്ന അവസരം അല്ലാഹുവിന്‍റെ കാരുണ്യമാണ്.

9- പകരക്കാരനാകുന്നത് നിർബന്ധമായ നോമ്പുകളിൽ (റമദാൻ, നേർച്ച, പ്രായശ്ചിത്തം) മാത്രമാണ്; സുന്നത്ത് നോമ്പുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടില്ല.

10- പരേതന് വേണ്ടി പല ബന്ധുക്കൾക്ക് ഒരേസമയം നോമ്പ് നോൽക്കാമെന്നത് ബാധ്യതകൾ പെട്ടെന്ന് തീർക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

11- ഖളാഅ് വീട്ടാൻ ആരോഗ്യപരമായോ സമയപരമായോ സൗകര്യം ലഭിക്കാത്തവർക്ക് വേണ്ടി ബന്ധുക്കൾ നോൽക്കേണ്ടതില്ല എന്നത് ഇസ്‌ലാമിലെ നീതിയെ കാണിക്കുന്നു.

12- ഒരു വിശ്വാസി മരണപ്പെട്ടാലും അവന്‍റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ സൽപ്രവൃത്തികൾ അവന് ഗുണകരമാകുമെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

13- ആരാധനകൾ അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണെങ്കിലും, അവ നിർവ്വഹിക്കുന്നതിൽ വിശ്വാസികൾ പരസ്പരം സഹായിക്കുന്നത് സാഹോദര്യത്തിന്‍റെ ഭാഗമാണ്.

14- കർമ്മശാസ്ത്രപരമായ ഇത്തരം വശങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നത് പരേതരോടുള്ള നമ്മുടെ കടമകൾ ശരിയായ രീതിയിൽ നിർവ്വഹിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

15- നോറ്റുവീട്ടാൻ അവസരം ലഭിച്ചിട്ടും അത് ചെയ്യാത്തവർക്ക് വേണ്ടിയാണ് ബന്ധുക്കൾ കഷ്ടപ്പെടേണ്ടി വരുന്നത്; അതിനാൽ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ആരാധനകളിൽ ജാഗ്രത കാണിക്കണമെന്ന് ഇത് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.