455 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 195درو- دروس الحديث - നോമ്പുള്ളവരും ഇല്ലാത്തവരും ഒരേ യാത്രയില്‍

  

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ)  

നോമ്പുള്ളവരും ഇല്ലാത്തവരും ഒരേ യാത്രയില്‍  

195 - عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه قَالَ: ((كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ فَمِنَّا الصَّائِمُ، وَمِنَّا الْمُفْطِرُ قَالَ: فَنَزَلْنَا مَنْزِلاً فِي يَوْمٍ حَارٍّ، وَأَكْثَرُنَا ظِلاً: صَاحِبُ الْكِسَاءِ. وَمِنَّا مَنْ يَتَّقِي الشَّمْسَ بِيَدِهِ. قَالَ: فَسَقَطَ الصُّوَّامُ، وَقَامَ الْمُفْطِرُونَ فَضَرَبُوا الأَبْنِيَةَ. وَسَقَوْا الرِّكَابَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: ذَهَبَ الْمُفْطِرُونَ الْيَوْمَ بِالأَجْرِ)) .

അനസു ബ്നു മാലിക് رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: ഞങ്ങൾ നബി صلى الله عليه وسلم യോടൊപ്പം യാത്രയിലായിരുന്നു. ഞങ്ങളിൽ നോമ്പ് നോറ്റവരും നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവരും ഉണ്ടായിരുന്നു. കഠിനമായ ചൂടുള്ള ഒരു ദിവസം ഞങ്ങൾ ഒരിടത്ത് ഇറങ്ങി. ഞങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തണൽ ലഭിച്ചിരുന്നവർ പുതപ്പ് ഉള്ളവരായിരുന്നു. ഞങ്ങളിൽ കൈകൾ കൊണ്ട് വെയിലിനെ പ്രതിരോധിക്കുന്നവരുണ്ടായിരുന്നു. അനസ്‌ رضي الله عنه പറഞ്ഞു: അപ്പോള്‍ നോമ്പുകാർ തളർന്നു വീണു. എന്നാൽ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവർ എഴുന്നേറ്റ് ടെന്റുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും മൃഗങ്ങൾക്ക് (ഒട്ടകങ്ങള്‍ക്ക്) വെള്ളം കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم  പറഞ്ഞു: "ഇന്ന് പ്രതിഫലവുമായി പോയത് നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവരാണ്."

വിവരണം

    അനസു ബ്നു മാലിക് رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്ന ഈ സംഭവം നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ഒരു യാത്രക്കിടയിലാണ് നടന്നത്. കഠിനമായ ചൂടുള്ള ആ ദിവസം ചില സ്വഹാബികൾ നോമ്പ് അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ മറ്റുചിലർ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പ്രവാചകൻ صلى الله عليه وسلم രണ്ട് കൂട്ടരെയും അവരുടെ അവസ്ഥയിൽ അംഗീകരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. 

    യാത്രക്കിടയിൽ വിശ്രമിക്കാനായി ഒരിടത്ത് ഇറങ്ങിയപ്പോൾ ചൂടിന്‍റെയും ദാഹത്തിന്‍റെയും കാഠിന്യം കാരണം നോമ്പുകാർ തളർന്നു വീഴുകയും അവർക്ക് മറ്റ് ജോലികളൊന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാവുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവർ സജീവമായി രംഗത്തിറങ്ങുകയും അവർ ടെന്റുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും ഒട്ടകങ്ങൾക്ക് വെള്ളം നൽകുകയും നോമ്പുകാരായ തങ്ങളുടെ സഹോദരങ്ങളെ സേവിക്കുകയും ചെയ്തു. 

    നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവരുടെ ഈ സേവനതാല്പര്യവും കഠിനാധ്വാനവും കണ്ടപ്പോൾ പ്രവാചകൻ صلى الله عليه وسلم അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും "ഇന്ന് പ്രതിഫലവുമായി പോയത് നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവരാണ്" എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. നോമ്പുകാരന്‍റെ ഇബാദത്ത് അവന് മാത്രം ഉപകരിക്കുന്നതാണ്, എന്നാൽ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവരുടെ സേവനം മറ്റുള്ളവർക്ക് കൂടി ഉപകരിക്കുന്നതാണ് എന്നതിനാലാണ് അവർക്ക് പൂർണ്ണവും മഹത്തായതുമായ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുമെന്ന് നബി صلى الله عليه وسلم വ്യക്തമാക്കിയത്. 

    നോമ്പുകാരുടെ പ്രതിഫലം കുറഞ്ഞു എന്നല്ല ഇതിനർത്ഥം, മറിച്ച് സ്വന്തം ജോലികൾക്കും ഒപ്പം മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യങ്ങൾക്കും കൂടി സമയം കണ്ടെത്തിയതിലൂടെ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവർക്ക് വലിയൊരു പുണ്യം ലഭിച്ചു എന്നാണ്.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- യാത്രയിൽ നോമ്പ് നോൽക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കുന്നതും അനുവദനീയമാണ്; കാരണം നബി صلى الله عليه وسلم രണ്ട് വിഭാഗത്തെയും അവർ ആയിരുന്ന അവസ്ഥയിൽ അംഗീകരിക്കുകയുണ്ടായി.

2- സ്വഹാബികൾ ഇഹലോകത്ത് അനുഭവിച്ചിരുന്ന ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളുടെ പരിമിതി ഈ ഹദീസില്‍ നിന്നും വ്യക്തമാണ്. എന്നിട്ടും ആ ദാരിദ്ര്യം അല്ലാഹുവിന്‍റെ മാർഗത്തിലുള്ള പോരാട്ടങ്ങളിൽ പ്രയാസകരമായ ദൗത്യങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് അവരെ തടഞ്ഞില്ല.

3- സഹോദരങ്ങളെയും കുടുംബത്തെയും സേവിക്കുന്നതിന്‍റെ ശ്രേഷ്ഠത; അത് മതത്തിന്‍റെ ഭാഗവും മഹത്തരവുമാണ്. ഈ ഉമ്മത്തിലെ ഉത്തമരായവർ ഇക്കാര്യത്തിൽ നമുക്ക് മാതൃക കാണിച്ചു തന്നു. അഹങ്കാരികളായ പലരുടെയും സ്വഭാവത്തിന് വിരുദ്ധമാണിത്.

4- യാത്രയിൽ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ ഉത്തമം; പ്രത്യേകിച്ച് ശത്രുവിനെതിരെ പോരാടാൻ കരുത്ത് നേടുകയോ അത്തരം താല്പര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ. കാരണം നോമ്പിന്‍റെ ഗുണം അത് ചെയ്യുന്നവരിൽ മാത്രമാണ് നിൽക്കുന്നത്, എന്നാൽ അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഗുണം മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് കൂടി വ്യാപിക്കുന്നതാണ്.

5- അധ്വാനിക്കുന്നവന് വലിയൊരു വിഹിതം പ്രതിഫലം മതം നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആരാധനകളിൽ മാത്രം മുഴുകി മറ്റൊന്നിലും ഇടപെടാത്തവരേക്കാൾ മതം അവനെ ശ്രേഷ്ഠനാക്കി. തൊഴിലിനും പുരോഗതിക്കും മതം തടസ്സമാണെന്ന് വിളിച്ചു പറയുന്നവർക്കുള്ള മറുപടിയാണിത്.

6- ഉപദ്രവകരമായ കാരണങ്ങളിൽ നിന്ന് മുൻകരുതൽ സ്വീകരിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിലുള്ള പൂർണ്ണമായ ഭരമേൽപ്പിക്കലിന് (തവക്കുൽ) വിരുദ്ധമല്ല.

7- കർമ്മങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫലം അവയുണ്ടാക്കുന്ന ഗുണഫലങ്ങൾക്കും താല്പര്യങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ചായിരിക്കും.

8- നല്ല കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും അതിലേക്ക് താല്പര്യം ജനിപ്പിക്കാനുമുള്ള അനുവാദം.

9- ഇളവുകള്‍ ഉണ്ടായിട്ടും നോമ്പ് നോൽക്കുന്നവർക്ക് തങ്ങൾക്ക് നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവരേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠതയുണ്ട് എന്ന ചിന്ത വരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ നബി صلى الله عليه وسلم നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവർക്കാണ് പ്രതിഫലം എന്ന് പറഞ്ഞതിലൂടെ അത്തരം ചിന്തകളെ തിരുത്തുന്നു.

10- ഒരു സമൂഹത്തിന് വേണ്ടി അധ്വാനിക്കുന്നവരെ പരസ്യമായി പ്രശംസിക്കാനും അവർക്ക് ആത്മവീര്യം നൽകാനും നബി صلى الله عليه وسلم കാണിച്ച മാതൃകയാണിത്. "ഇന്ന് പ്രതിഫലം കൊണ്ടുപോയത് അവരാണ്" എന്ന പ്രഖ്യാപനം ആ അധ്വാനത്തിനുള്ള വലിയൊരു അംഗീകാരമാണ്.

11- നോമ്പുകാർക്ക് വേണ്ടി നോമ്പ് ഒഴിവാക്കിയവർ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുന്നത് വിശ്വാസികൾക്കിടയിലുള്ള പരസ്പര സ്നേഹത്തിന്‍റെയും സാഹോദര്യത്തിന്‍റെയും ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്.