499 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 239 دروس الحديث - തമത്തുഅ് ആയ ഹജ്ജ്

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

തമത്തുഅ് ആയ ഹജ്ജ് 

239 - عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: ((أُنْزِلَتْ آيَةُ الْمُتْعَةِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى. فَفَعَلْنَاهَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَنْزِلْ قُرْآنٌ يُحَرِّمُهَا، وَلَمْ يَنْهَ عَنْهَا حَتَّى مَاتَ. قَالَ رَجُلٌ بِرَأْيِهِ مَا شَاءَ)) قَالَ الْبُخَارِيُّ " يُقَالُ: «إنَّهُ عُمَرُ» .
وَلِمُسْلِمٍ ((نَزَلَتْ آيَةُ الْمُتْعَةِ - يَعْنِي مُتْعَةَ الْحَجِّ - وَأَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ لَمْ تَنْزِلْ آيَةٌ تَنْسَخُ آيَةَ مُتْعَةِ الْحَجِّ وَلَمْ يَنْهَ عَنْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى مَاتَ)) وَلَهُمَا بِمَعْنَاهُ.

ഇംറാനു ബ്നുല്‍ ഹുസ്വൈന്‍ رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: "അല്ലാഹുവിന്‍റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ (ഖുർആനിൽ) തമത്തുഇനെ സംബന്ധിച്ച വചനം അവതരിക്കുകയുണ്ടായി. ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم ക്കൊപ്പം അത് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. അത് നിഷിദ്ധമാക്കിക്കൊണ്ട് പിന്നീട് ഖുർആൻ വചനങ്ങളൊന്നും ഇറങ്ങിയിട്ടില്ല. നബി صلى الله عليه وسلم മരണപ്പെടുന്നത് വരെ അത് വിലക്കിയിട്ടുമില്ല. (പിന്നീട്) ഒരാൾ തന്‍റെ അഭിപ്രായമനുസരിച്ച് പറഞ്ഞു." (ഇമാം ബുഖാരി رحمه الله പറഞ്ഞു: "അത് ഉമർ رضي الله عنه ആണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു").

ഇമാം മുസ്‌ലിം رحمه الله യുടെ നിവേദനത്തിൽ ഇപ്രകാരമാണുള്ളത്: 'മുത്അ' -അതായത് ഹജ്ജിലെ തമത്തുഅ്- സംബന്ധിച്ച വചനം അവതരിക്കുകയും അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم അത് നിർവ്വഹിക്കാൻ ഞങ്ങളോട് കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് (مُتْعَة الْحَجّ) തമത്തുഅ് സംബന്ധിച്ച വചനത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന (നസ്ഖ് ചെയ്യുന്ന) യാതൊരു വചനവും ഇറങ്ങിയിട്ടില്ല. നബി صلى الله عليه وسلم മരിക്കുന്നത് വരെ അത് വിലക്കിയിട്ടുമില്ല."

• وَلَهُمَا بِمَعْنَاهُ "അവർ രണ്ടുപേർക്കും (ബുഖാരിക്കും മുസ്‌ലിമിനും) ഇതേ അർത്ഥത്തിലുള്ള നിവേദനങ്ങളുണ്ട്" എന്നാണ് ഇതിന്‍റെ അർത്ഥം. ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഒരേ ആശയം വരുന്ന ഹദീസുകൾ വ്യത്യസ്ത പദപ്രയോഗങ്ങളിലൂടെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുമ്പോഴാണ് ഈ പ്രയോഗം സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കാറുള്ളത്.

വിവരണം

  ജാഹിലിയ്യാ കാലഘട്ടത്തിൽ ഹജ്ജ് സുപരിചിതവും നിലവിലുള്ളതുമായ ഒരു കാര്യമായിരുന്നു. ഇസ്‌ലാം വന്നപ്പോൾ ഈ കർമ്മത്തെ മഹത്വവൽക്കരിക്കുകയും അതിനെ ഇസ്‌ലാമിന്‍റെ അഞ്ച് തൂണുകളിൽ ഒന്നായി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് നബി صلى الله عليه وسلم അതിന്‍റെ കർമ്മങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുകയും അതിന്‍റെ റുക്നുകള്‍ വ്യക്തമാക്കി നൽകുകയും ചെയ്തു. 

   തമത്തുഅ് സംബന്ധിച്ച വചനം ഖുര്‍ആനില്‍ അവതരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഈ ഹദീസിൽ ഇംറാനു ബ്നുല്‍ ഹുസ്വൈന്‍ رضي الله عنه വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇവിടെ 'മുത്അ' എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്  തമത്തുഅ് ആയ ഹജ്ജ് ആണ്. അതായത് ഹജ്ജിന്‍റെ മാസങ്ങളിൽ ഒരു മുസ്‌ലിം ആദ്യം ഉംറക്ക് ഇഹ്‌റാം ചെയ്യുകയും ശേഷം അതിൽ നിന്ന് തഹല്ലുൽ ആവുകയും, പിന്നീട് അതേ വർഷം തന്നെ ഹജ്ജിനായി ഇഹ്‌റാം കെട്ടുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. 

  നബി صلى الله عليه وسلم കൂടെയുള്ളപ്പോൾ തന്നെ സ്വഹാബികൾ ഇത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നുവെന്നും ഇത് നിഷിദ്ധമാക്കിക്കൊണ്ട് പിന്നീട് ഖുർആൻ അവതരിക്കുകയോ നബി صلى الله عليه وسلم വിലക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നും ഇംറാനു ബ്നുല്‍ ഹുസ്വൈന്‍ رضي الله عنه വ്യക്തമാക്കുന്നു. നബി صلى الله عليه وسلم മരിക്കുന്നത് വരെ തമത്തുഅ് സംബന്ധിച്ച് യാതൊരു നിരോധനമോ വിലക്കോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ ഈ വിധി സ്ഥിരപ്പെട്ടതാണ്. ആര് തന്‍റെ അഭിപ്രായപ്രകാരം എന്ത് പറഞ്ഞാലും അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ സ്ഥാനം എത്ര വലുതായാലും ഈ നിയമം തുടരുന്നതാണ്. 

   ഇവിടെ 'ഒരാൾ' എന്ന് ഉദ്ദേശിച്ചത് ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ് رضي الله عنه നെയാണ്. അദ്ദേഹം തമത്തുഇനെ വിലക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഉമർ رضي الله عنه ന്‍റെ വിലക്ക് അത് നിഷിദ്ധമായത് കൊണ്ടായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഉംറക്കായി ഒരു പ്രത്യേക യാത്രയും ഹജ്ജിനായി മറ്റൊരു പ്രത്യേക യാത്രയും നടത്തുന്നത് ജനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഉത്തമമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടതിനാലായിരുന്നു.  ആളുകൾ ഹജ്ജിന്‍റെ കൂടെ തന്നെ ഉംറയും നിർവ്വഹിച്ചാൽ, ഹജ്ജ് കാലമല്ലാത്ത സമയങ്ങളിൽ അവർ മക്കയിലേക്ക് വരുന്നത് കുറഞ്ഞേക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. ഉമർ رضي الله عنه ന്‍റെ വിലക്ക് അത് നിഷിദ്ധമായത് കൊണ്ടോ ഖുർആനിനും സുന്നത്തിനും വിരുദ്ധമായോ ആയിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, പൊതുനന്മ മുൻനിർത്തിയുള്ള ഒരു താൽക്കാലിക നിയന്ത്രണം മാത്രമായിരുന്നു അത്.

  തന്‍റെ ഭരണകാലത്ത് ഹജ്ജ് തമത്തുഅ് ആദ്യമായി വിലക്കിയത് ഉമർ رضي الله عنه ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം വന്ന ഖലീഫ ഉസ്മാനു ബ്നു അഫ്ഫാൻ رضي الله عنه ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഇക്കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുകയാണ് ചെയ്തത്. സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിമിൽ പരാമർശിക്കുന്നത് പ്രകാരം ഇബ്നുസ്സുബൈര്‍ رضي الله عنه വും ഇത് വിലക്കിയിരുന്നു; എന്നാൽ ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما തമത്തുഅ് ചെയ്യാൻ കൽപ്പിക്കുകയായിരുന്നു ചെയ്തിരുന്നത്. അവർ ജാബിർ رضي الله عنهما യോട് ഇതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഇത് ആദ്യമായി വിലക്കിയത് ഉമർ رضي الله عنه ആണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

    ഇംറാനു ബ്നുല്‍ ഹുസ്വൈന്‍ رضي الله عنه  തമത്തുഅ് (ഉംറയെ ഹജ്ജിനോട് ചേർക്കുന്നത്) സംബന്ധിച്ച് പറഞ്ഞത് ഇപ്രകാരമാണ്: അത് അല്ലാഹുവിന്‍റെ ഗ്രന്ഥത്തിലും പ്രവാചക ചര്യയിലും നിയമമാക്കപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. 

    ഖുർആനിലെ തെളിവ്: "അപ്പോൾ ഒരാൾ ഉംറഃ നിർവഹിച്ചിട്ട് ഹജ്ജ് വരെ സുഖമെടുക്കുന്ന പക്ഷം സൗകര്യപ്പെടുന്ന ഒരു ബലിമൃഗത്തെ (ഹജ്ജിനിടയിൽ ബലികഴിക്കേണ്ടതാണ്.)" (അൽ-ബഖറ: 196) എന്ന വചനമാണ്. 

പ്രവാചക ചര്യയിൽ നിന്നുള്ള തെളിവ്: നബി صلى الله عليه وسلم ഹജ്ജ് ചെയ്തപ്പോള്‍ കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന സ്വഹാബിമാര്‍ക്ക് അതിന്  അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അത് നിഷിദ്ധമാക്കിക്കൊണ്ട് ഖുർആൻ വചനങ്ങളൊന്നും ഇറങ്ങുകയോ നബി صلى الله عليه وسلم മരിക്കുന്നത് വരെ അത് വിലക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. നബി صلى الله عليه وسلم മരിക്കുമ്പോഴും അത് ദുർബലപ്പെടുത്തപ്പെടാതെ (നസ്ഖ് ചെയ്യപ്പെടാതെ) നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. 

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- ഖുർആനിലും സുന്നത്തിലും തമത്തുഅ് സ്ഥിരപ്പെട്ടതാണെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

2- "അത് നിഷിദ്ധമാക്കിക്കൊണ്ട് ഖുർആൻ അവതരിച്ചിട്ടില്ല" എന്ന വാചകം ശരീഅത്തിൽ 'നസ്ഖ്' (ഒരു നിയമത്തെ മറ്റൊന്ന് കൊണ്ട് ദുർബലപ്പെടുത്തൽ) ഉണ്ടെന്നതിനും, ഖുർആനിനെ ഖുർആൻ കൊണ്ട് തന്നെ നസ്ഖ് ചെയ്യാമെന്നതിനും തെളിവാണ്.

3- ഖുർആൻ അല്ലാഹുവിനാൽ ഇറക്കപ്പെട്ടതാണ്, അത് സൃഷ്ടിയല്ല എന്നും ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു.

4- നബി صلى الله عليه وسلم മരിക്കുമ്പോഴും തമത്തുഅ് എന്ന വിധി മാറ്റം കൂടാതെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

5- "നബി صلى الله عليه وسلم അത് വിലക്കിയിട്ടുമില്ല" എന്ന പ്രയോഗം സുന്നത്ത് കൊണ്ട് ഖുർആനിലെ ഒരു വിധിയെ നസ്ഖ് ചെയ്യാമെന്നതിന് തെളിവായി ചിലർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കാരണം, അത് അസാധ്യമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഖുർആൻ വഴി സ്ഥിരപ്പെട്ട തമത്തുഅ് എന്ന വിധി നീക്കം ചെയ്യാൻ നബി صلى الله عليه وسلم വിലക്കിയിട്ടുണ്ടോ എന്ന് പ്രത്യേകം പറയേണ്ടി വരുമായിരുന്നില്ല.

6- "ഒരാൾ തന്‍റെ അഭിപ്രായപ്രകാരം പറഞ്ഞു" എന്നതിനെ ഇമാം ബുഖാരി رحمه الله അത് ഉമറു ബ്നുല്‍ ഖത്താബ് رضي الله عنه ആണ് എന്ന് വിശദീകരിച്ചു. ഉസ്മാൻ رضي الله عنه, മുആവിയ رضي الله عنه എന്നിവരിൽ നിന്നും സമാനമായ അഭിപ്രായം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഹജ്ജ് മാസങ്ങളിൽ മാത്രം കഅ്ബ സന്ദർശിക്കുന്നത് ചുരുങ്ങരുതെന്നും വർഷം മുഴുവൻ ആളുകൾ മക്കയിലേക്ക് വരണമെന്നുമായിരുന്നു അവരുടെ താല്പര്യം. എങ്കിലും ഏതൊരു ഇജ്തിഹാദിനേക്കാളും അല്ലാഹുവിന്‍റെ ഗ്രന്ഥത്തിനും പ്രവാചക ചര്യക്കുമാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടത്. അല്ലാഹുവിന്‍റെ നിയമങ്ങളിലെ രഹസ്യങ്ങൾ അവന് മാത്രമേ അറിയൂ. ഇപ്പോൾ തമത്തുഅ് നിലവിലുണ്ടായിട്ടും വർഷം മുഴുവൻ ഹറമിൽ സന്ദർശകർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. അല്ലാഹു തന്‍റെ ദീനിനെ പ്രചരിപ്പിക്കുകയും അവന്‍റെ ചിഹ്നങ്ങളെ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യട്ടെ. ആമീൻ.

7- ഖുർആനും സുന്നത്തും വഴിയല്ലാതെ നസ്ഖ് സംഭവിക്കുകയില്ല; നബി  صلى الله عليه وسلم യുടെ വഫാത്തിന് ശേഷം യാതൊരുവിധ നസ്ഖും സാധ്യമല്ല.

8- സുന്നത്തിന് വിരുദ്ധമായി ആര് സംസാരിച്ചാലും അതിനെ എതിർക്കേണ്ടതുണ്ട്.

9- സത്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതിനോടൊപ്പം തന്നെ മഹത് വ്യക്തികളോടുള്ള (ഉമർ رضي الله عنه നെ പോലുള്ളവർ) ബഹുമാനം നിലനിർത്തുക എന്ന സലഫുസ്സ്വാലിഹുകളുടെ ഉത്തമ സ്വഭാവം ഇതിൽ പ്രകടമാണ്.

10- കർമ്മശാസ്ത്ര വിധികളിൽ സ്വഹാബികൾക്കിടയിൽ ഇജ്തിഹാദ് (ഗവേഷണാത്മകമായ അഭിപ്രായ പ്രകടനം) സംഭവിക്കാറുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും, വ്യക്തമായ പ്രമാണങ്ങളുടെ (ഖുർആൻ, സുന്നത്ത്) അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്വഹാബികൾ ഇത്തരം അഭിപ്രായങ്ങളെ തിരുത്തുകയോ എതിർക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.