516 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 256 دروس الحديث - മുസ്ദലിഫയിലെ മഗ്‌രിബ്-ഇശാ നമസ്കാരം

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

മുസ്ദലിഫയിലെ 

മഗ്‌രിബ്-ഇശാ നമസ്കാരം

256 - وَعَنْهُ - أَيْ عَنْ ابْنِ عُمَرَ - قَالَ: (جَمَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ «بِجَمْعٍ»، لِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا إقَامَةٌ. وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا، وَلا عَلَى إثْرِ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا) . 

അദ്ദേഹത്തില്‍ നിന്ന് -അഥവാ-  ഇബ്നു ഉമർ رضي الله عنهما നിവേദനം. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "നബി صلى الله عليه وسلم മഗ്‌രിബ്, ഇശാ നിസ്‌കാരങ്ങൾ 'ജംഅ്' (മുസ്‌ദലിഫ) എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച് ഒരുമിച്ച് നിർവ്വഹിച്ചു. ആ രണ്ട് നിസ്‌കാരങ്ങൾക്കും വെവ്വേറെ 'ഇഖാമത്ത്' ഉണ്ടായിരുന്നു. അവ രണ്ടിനുമിടയിലോ, അവയിലൊന്നിന് ശേഷമോ നബി صلى الله عليه وسلم സുന്നത്ത് നിസ്‌കരിക്കുകയുണ്ടായില്ല."

• جَمْع: ഇത് മുസ്‌ദലിഫയുടെ മറ്റൊരു പേരാണ്. (ആളുകൾ അവിടെ ഒരുമിച്ചുകൂടുന്നതിനാലാണ് ഈ പേര് വന്നത്).
• وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا: ഇവിടെ ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് 'സുന്നത്ത് നിസ്‌കരിച്ചില്ല' എന്നാണ്.

വിവരണം

    ഈ ഹദീസിലൂടെ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്യുന്നത്: നബി صلى الله عليه وسلم ദുല്‍ഹിജ്ജ പത്തിന് (ബലിപെരുന്നാൾ രാവിൽ) അറഫയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിയ ശേഷം, മുസ്ദലിഫയിൽ വെച്ച് മഗ്‌രിബ് - ഇശാഅ് നിസ്‌കാരങ്ങൾ 'ജംഉ് തഅ്ഖീർ' ആയി (പിന്തിച്ച് ഒരുമിച്ച്) നിർവ്വഹിച്ചു. ഇതിൽ ഇശാഅ് നിസ്‌കാരം രണ്ട് റകഅത്തായി ഖസ്വ്‌ർ (ചുരുക്കി) ആണ് അദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചത്. അവ 'ജംഅ് തഅ്ഖീർ' ആയി (പിന്തിച്ച് ഒരുമിച്ച്) ആയിരുന്നു നിര്‍വ്വഹിച്ചിരുന്നത്. 

  രണ്ട് നമസ്‌കാരങ്ങൾക്കും വെവ്വേറെ 'ഇഖാമത്ത്' ഉണ്ടായിരുന്നു. അവ രണ്ടിനുമിടയിലോ, ഓരോ നിസ്‌കാരത്തിന് ശേഷമോ നബി صلى الله عليه وسلم സുന്നത്ത് നമസ്‌കാരങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ചിരുന്നില്ല. അതുപോലെ തന്നെ, അവക്ക് ശേഷവും നബി صلى الله عليه وسلم സുന്നത്ത് നമസ്‌കരിച്ചിരുന്നില്ല. തുടർന്നുള്ള ഹജ്ജ് കർമ്മങ്ങൾക്കായി ശരീരം സജ്ജമാക്കാനും ആവശ്യമായ വിശ്രമം ലഭിക്കാനുമാണ് ഇപ്രകാരം ചെയ്തത്.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- ദുൽഹിജ്ജ പത്താം രാവിൽ മുസ്ദലിഫയിൽ വെച്ച് മഗ്‌രിബ്, ഇശാഅ് നിസ്‌കാരങ്ങൾ 'ജംഅ് തഅ്ഖീർ' ആയി (പിന്തിച്ച് ഒരുമിച്ച്) നിർവ്വഹിക്കൽ സുന്നത്താണ്.

2- മഗ്‌രിബിനും ഇശാക്കും വെവ്വേറെ ഇഖാമത്ത് ചൊല്ലേണ്ടതുണ്ട്.

3- ഈ ഹദീസിൽ ബാങ്കിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, ജാബിർ رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്ത സ്വഹീഹായ ഹദീസിൽ നബി صلى الله عليه وسلم ഒരു ബാങ്കും രണ്ട് ഇഖാമത്തുമായാണ് നിസ്‌കരിച്ചതെന്ന് സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

4- ഒരുമിച്ച് നിർവ്വഹിക്കുന്ന ഈ രണ്ട് നമസ്‌കാരങ്ങൾക്കിടയിലോ അതിനുശേഷമോ സുന്നത്ത് നമസ്‌കാരങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കൽ സുന്നത്തില്ല. ഇത് ഹജ്ജ് കർമ്മങ്ങൾ എളുപ്പമാക്കാനും, വരാനിരിക്കുന്ന മറ്റ് കർമ്മങ്ങൾക്കായി ഉന്മേഷത്തോടെ തയ്യാറെടുക്കാനുമാണ്. കാരണം, ഹജ്ജിന്‍റെ ഈ കർമ്മങ്ങൾ നിശ്ചിത സമയത്ത് മാത്രം ചെയ്യേണ്ടവയാണ്. അത് നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് അതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.

5- മനുഷ്യരുടെ കഴിവും പരിമിതികളും മനസ്സിലാക്കി അല്ലാഹു നൽകിയ ഇളവാണിത്. ഇസ്‌ലാമിക നിയമങ്ങൾ എത്രത്തോളം ലളിതവും കാരുണ്യം നിറഞ്ഞതുമാണെന്ന് ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

6- ഹാജിമാര്‍ക്ക് ആശ്വാസവും എളുപ്പവും നൽകുക എന്നതാണ് ഇതിലെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. യാത്രയുടെയും ഹജ്ജ് കർമ്മങ്ങളുടെയും പ്രയാസങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന അവർക്ക് വിശ്രമം അനിവാര്യമാണെന്ന് അല്ലാഹുവിന് അറിയാം.