509 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 249 دروس الحديث - ഹജ്ജിന്‍റെ വേളയിലെ നടത്തം

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

ഹജ്ജിന്‍റെ വേളയിലെ നടത്തം

249 - عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ: (سُئِلَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ - وَأَنَا جَالِسٌ - كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ  صلى الله عليه وسلم يَسِيرُ حِينَ دَفَعَ؟ قَالَ: كَانَ يَسِيرُ الْعَنَقَ. فَإِذَا وَجَدَ فَجْوَةً نَصَّ) .

العَنَقُ: انبساطُ السَّيرِ، و «النَّصُّ» فوق ذلكَ. أهـ

فجوة: مكانٌ متسعٌ.

ഉർവ്വത്തുബ്നു സുബൈർ رحمه الله നിവേദനം, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഉസാമത്തു ബ്നു സൈദ് رضي الله عنه വിനോട് ചോദിക്കപ്പെട്ടു: നബി صلى الله عليه وسلم (അറഫയിൽ നിന്ന്) മടങ്ങുമ്പോൾ എങ്ങനെയായിരുന്നു സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്? അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു: ' നബി صلى الله عليه وسلم ഇടത്തരം വേഗതയിലാണ് സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ വഴിയിൽ ഒഴിഞ്ഞ ഇടം കണ്ടാൽ വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു'.

(العَنَقُ): സാധാരണ ഗതിയിലുള്ള, സുഗമമായ വേഗത. (النَّصُّ): അതിനേക്കാൾ അല്പം കൂടിയ വേഗത.

•  فجوة  :  ഒഴിഞ്ഞ സ്ഥലം

വിവരണം

   ഹജ്ജ് എന്നത് സുന്നത്തിനെ മുറുകെ പിടിക്കേണ്ട ഒരു ആരാധനാകർമ്മമാണ്. നബി صلى الله عليه وسلم തന്‍റെ വാക്കുകളിലൂടെയും പ്രവർത്തികളിലൂടെയും സ്വഹാബികൾക്ക് അത് പഠിപ്പിച്ചു കൊടുത്തു. അവർ നബി صلى الله عليه وسلم യോടൊപ്പം ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിക്കുകയും നബി صلى الله عليه وسلم ചെയ്തതുപോലെ അത് നമുക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു.

    ഈ ഹദീസിൽ താബിഈ ആയ ഉർവ്വത്തുബ്നു സുബൈർ رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: അദ്ദേഹം ഉസാമത്തു ബ്നു സൈദ് رضي الله عنه വിനോടൊപ്പം ഇരിക്കുമ്പോൾ, വിടവാങ്ങൽ ഹജ്ജിന്‍റെ വേളയിൽ അറഫയിൽ നിന്ന് മുസ്ദലിഫയിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم എങ്ങനെയാണ് സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത് എന്ന് ഉസാമ رضي الله عنه വിനോട് ചോദിക്കപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: നബി صلى الله عليه وسلم സാധാരണ വേഗത്തിലായിരുന്നു സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. അതായത്, ആളുകളെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാതിരിക്കാനും അവർക്ക് മാതൃകയാകാനും വേണ്ടി മിതമായ വേഗതയിലാണ് അദ്ദേഹം നീങ്ങിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒഴിഞ്ഞ സ്ഥലമോ (വിടവ്) വീതിയുള്ള വഴിയോ കണ്ടാൽ നബി صلى الله عليه وسلم വേഗത്തില്‍ നടക്കുമായിരുന്നു. 

    ഹജ്ജിന്‍റെയും ഉംറയുടെയും കര്‍മങ്ങളില്‍ ആര്‍ക്കും ഒരു തരത്തിലുമുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടും പ്രയാസവും തിരക്കും ഉണ്ടാക്കാന്‍ പാടുള്ളതല്ല. 

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- അറഫയിൽ നിന്ന് മുസ്ദലിഫയിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ഉസാമ رضي الله عنه നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ഒട്ടകപ്പുറത്ത് പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ യാത്രാ രീതിയെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്ന വ്യക്തി അദ്ദേഹമാണ്.

2- അറഫയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവർക്ക് പ്രയാസമുണ്ടാക്കാത്ത വിധം മിതമായ വേഗതയിൽ (അമിതമായ സാവധാനമോ അമിത വേഗതയോ ഇല്ലാതെ) സഞ്ചരിക്കുന്നത് സുന്നത്താണ്.

3- വഴിയിൽ വിസ്താരമുള്ള സ്ഥലം കണ്ടാൽ വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് സുന്നത്താണ്.

4- വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ട സ്ഥലങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ പോകുന്നത് "നിങ്ങൾ ശാന്തത പാലിക്കുക" എന്ന നബി വചനത്തിന് വിരുദ്ധമല്ല.

5- തന്‍റെ അനുചരന്മാരോടുള്ള നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ കരുണയും പരിഗണനയുമാണ് ഈ യാത്രാ രീതിയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.

6- നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ഓരോ പ്രവർത്തിയും പിൻപറ്റുന്നതിൽ സ്വഹാബികളും താബിഉകളും കാണിച്ച അതീവ ജാഗ്രത ഇത് തെളിയിക്കുന്നു.

7- "ഞാൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ" എന്ന ഉർവ്വയുടെ വാക്ക് അദ്ദേഹം ആ സംഭാഷണത്തിന് നേരിട്ട് സാക്ഷിയാണെന്നും വാർത്ത തികച്ചും വിശ്വസനീയമാണെന്നും ഉറപ്പിക്കുന്നു.

8- ഒരു കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അറിവുള്ളവരോട് തന്നെ ആ വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുക എന്നത് നല്ലൊരു പഠന രീതിയാണ്.