591 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 331 دروس الحديث - ദാമ്പത്യ ജീവിതത്തിലെ സംശയങ്ങള്‍

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

ദാമ്പത്യ ജീവിതത്തിലെ സംശയങ്ങള്‍

331 - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ (جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي فَزَارَةَ إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ: إنَّ امْرَأَتِي وَلَدَتْ غُلاماً أَسْوَدَ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هَلْ لَك إبِلٌ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: فَمَا أَلْوَانُهَا؟ قَالَ: حُمْرٌ. قَالَ: فَهَلْ يَكُونُ فِيهَا مِنْ أَوْرَقَ؟ قَالَ: إنَّ فِيهَا لَوُرْقاً. قَالَ: فَأَنَّى أَتَاهَا ذَلِكَ؟ قَالَ: عَسَى أَنْ يَكُونَ نَزَعَهُ عِرْقٌ. قَالَ: وَهَذَا عَسَى أَنْ يَكُونَ نَزَعَهُ عِرْقٌ) . 

അബൂഹുറൈറ رضي الله عنه നിവേദനം, "ബനൂ ഫസാറ (بَنُو فَزَارَةَ) ഗോത്രക്കാരനായ ഒരാൾ നബി صلى الله عليه وسلم  യുടെ അടുക്കൽ വന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'തീർച്ചയായും എന്‍റെ ഭാര്യ ഒരു കറുത്ത ആൺകുട്ടിയെ പ്രസവിച്ചിരിക്കുന്നു'. അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم  ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് ഒട്ടകങ്ങളുണ്ടോ?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'അതെ'. നബി صلى الله عليه وسلم  ചോദിച്ചു: 'അവയുടെ നിറങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'അവ ചുവന്നവയാണ്'. നബി صلى الله عليه وسلم  ചോദിച്ചു: 'അവയിൽ ചാരനിറമുള്ളത് (കറുപ്പ് കലർന്നത്) ഉണ്ടാകാറുണ്ടോ?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'തീർച്ചയായും അവയിൽ ചാരനിറമുള്ളവയുണ്ട്'. നബി صلى الله عليه وسلم  ചോദിച്ചു: 'അങ്ങനെയെങ്കിൽ അവക്ക് ആ നിറം എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'അതിന്‍റെ (മുൻതലമുറയിലെ പാരമ്പര്യം) ഏതെങ്കിലും ഒരു ഞരമ്പ് വലിച്ചെടുത്തതാകാം'. അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم  അരുളി: 'ഇവന്‍റെ കാര്യത്തിലും അതുപോലെ ഏതെങ്കിലും ഒരു ഞരമ്പ് (മുൻതലമുറയിലെ പാരമ്പര്യം) വലിച്ചതാകാം'." (ജനിതകമായി വന്നതാകാം എന്നര്‍ത്ഥം).

• أَوْرَقَ: തെളിമയില്ലാത്ത കറുപ്പ് നിറം കലർന്നത് (ചാരനിറം).

• نَزَعَهُ عِرْقٌ: കുടുംബപരമ്പരയിലെ മുൻതലമുറയിൽ പെട്ട ഏതെങ്കിലും ഒരു അംശം അതിന്‍റെ നിറത്തെ സ്വാധീനിച്ചു.

വിവരണം

 മാനവും (അഭിമാനവും) വംശപരമ്പരയും സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും വലിയ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായ ഉറപ്പിന്‍റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ലാതെ സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയില്ല.

  ഈ ഹദീസിൽ മരുഭൂമിയിൽ ജീവിക്കുന്ന ഒരു അഅ്റാബി (ഗ്രാമീണൻ) നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ അടുക്കൽ വന്നു. തന്‍റെ ഭാര്യ ഒരു കറുത്ത ആൺകുട്ടിയെ പ്രസവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം നബി صلى الله عليه وسلم യെ വിവരമറിയിച്ചു. തനിക്ക് എങ്ങനെയാണ് ഒരു കറുത്ത കുട്ടി ജനിക്കുക എന്നോർത്ത് അദ്ദേഹം അത് നിഷേധിക്കുകയായിരുന്നു! അദ്ദേഹം അതിൽ അത്ഭുതപ്പെടുകയും, ഈ കുട്ടി തന്‍റെതാകാൻ വഴിയില്ലെന്ന് തന്‍റെ മനസ്സുകൊണ്ട് നിഷേധിക്കുകയുമാണുണ്ടായത്. അല്ലാതെ താൻ തന്‍റെ നാവുകൊണ്ട് ആ കുട്ടിയെ വ്യക്തമായി തള്ളിപ്പറയുകയായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും ഈ കുട്ടി തന്‍റെതാകാൻ സാധ്യതയില്ലെന്ന ഒരു സൂചനയാണ് അദ്ദേഹം നൽകിയത്.

  അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم അദ്ദേഹത്തോട് ഒരു ചോദ്യം ചോദിച്ചു. താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന കാര്യം ആ അഅ്റാബിക്ക് മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കാൻ വേണ്ടി, അദ്ദേഹം ജീവിക്കുന്ന മരുഭൂമിയിലെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് നന്നായി അറിയാവുന്നതും അവയുടെ പ്രജനനം എങ്ങനെയെന്ന് ബോധ്യമുള്ളതുമായ ഒട്ടകങ്ങളെ ഉദാഹരണമായി കാണിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു ആ ചോദ്യം. നബി صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചു: "നിന്‍റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഒട്ടകങ്ങളുണ്ടോ?" ആ മനുഷ്യൻ പറഞ്ഞു: "അതെ." നബി صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചു: "അവയുടെ നിറങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?" അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ചുവന്നവയാണ്." നബി صلى الله عليه وسلم വീണ്ടും ചോദിച്ചു: "അവയിൽ 'ഔറഖ്' (കറുപ്പ് കലർന്ന ചാരനിറമുള്ളത്) ഉണ്ടാകാറുണ്ടോ?" അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ഒട്ടകങ്ങളുടെ പൊതുവായ നിറത്തിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു നിറത്തെക്കുറിച്ചാണ് നബി صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചത്. അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യൻ വിവരമറിയിച്ചു: തീർച്ചയായും അവയിൽ കറുപ്പിലേക്ക് ചായുന്ന അത്തരം നിറമുള്ള ഒട്ടകങ്ങളുണ്ട്.

 അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചു: "നിന്‍റെ ഒട്ടകങ്ങളെല്ലാം ചുവന്നവയാണെങ്കിൽ, അവയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ആ നിറം എങ്ങനെയാണ് അവക്ക് വന്നത്?" അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യൻ പറഞ്ഞു: "عرق نزعها" (അതിന്‍റെ മുൻതലമുറയിലെ ഏതെങ്കിലും സ്വാധീനം കൊണ്ടാവാം). അതായത്, അതിന്‍റെ വംശപരമ്പരയിലുള്ള ഏതെങ്കിലും ഒരു ഒട്ടകത്തിന്‍റെ നിറം അതിൽ പ്രകടമാവുകയും, അത് ആ പൂർവ്വ ഒട്ടകത്തോട് സാദൃശ്യം പുലർത്തുകയും ചെയ്തതാകാം. ഇതാണ് ആധുനിക യുഗത്തിൽ 'ജനിതക ഘടന' (Genetic Genes) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഒരുപക്ഷേ മുൻതലമുറകളിൽ ഉണ്ടാവുകയും എന്നാൽ തൊട്ടുമുൻപത്തെ തലമുറയിൽ കാണാതിരിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു സവിശേഷത, ദൂരെയുള്ള ഏതെങ്കിലും പൂർവ്വികരിൽ നിന്ന് പാരമ്പര്യമായി അടുത്ത തലമുറകളിൽ പ്രകടമാകുന്ന രീതിയാണിത്.

  അപ്പോൾ ഒട്ടകങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ അതേ യുക്തിയിലുള്ള മറുപടി നബി صلى الله عليه وسلم അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിക്കൊണ്ട് അരുളി: "നിന്‍റെ ഈ കുട്ടിയുടെ കാര്യത്തിലും ഒരുപക്ഷേ നിന്‍റെ ഭാഗത്തുനിന്നോ അവന്‍റെ അമ്മയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നോ ഉള്ള, നിനക്കറിയാത്ത ഏതോ പൂർവ്വ പിതാക്കളുടെ നിറം അവനിൽ പ്രകടമായതാകാം." അങ്ങനെ ആ കുട്ടിയുടെ വംശപരമ്പര നിഷേധിക്കാൻ നബി صلى الله عليه وسلم അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം നൽകിയില്ല.

 ചോദ്യകർത്താവിന് കാര്യം എളുപ്പത്തിൽ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ വേണ്ടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വ്യക്തമായ മറ്റൊരു ഉദാഹരണത്തോട് ഉപമിച്ച് പഠിപ്പിച്ച നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ഉത്തമമായ അധ്യാപന ശൈലിയാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്. ആ അഅ്റാബിക്ക് കുട്ടിയുടെ നിറത്തിൽ തോന്നിയ സംശയത്തെ, ഒട്ടകങ്ങളുടെ പ്രജനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാവുന്ന കാര്യവുമായി നബി صلى الله عليه وسلم ഉപമിച്ചു. ചുവന്ന ഒട്ടകങ്ങൾ കറുപ്പ് കലർന്ന ചാരനിറമുള്ള ഒട്ടകങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകുമെങ്കിൽ, അതുപോലെ വെളുത്ത സ്ത്രീക്ക് കറുത്ത കുട്ടിയും ജനിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാവുന്ന കാര്യത്തിലൂടെ തന്നെ നബി صلى الله عليه وسلم വ്യക്തമാക്കി നൽകി.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- ഈ ഹദീസിൽ 'ഖിയാസ്' (സമാനമായ കാര്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിധി കണ്ടെത്തൽ), ഒരേപോലെയുള്ള കാര്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തിയുള്ള വിലയിരുത്തൽ, കാര്യങ്ങൾ ബോധ്യപ്പെടുത്താനായി ഉദാഹരണങ്ങൾ പറയൽ എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

2- കുട്ടിയുടെ നിറം മാതാപിതാക്കളുടെ നിറത്തിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായാലും ആ കുട്ടി ഭർത്താവിന്‍റെത് തന്നെയാണ് (വംശപരമ്പര അദ്ദേഹത്തിലേക്ക് തന്നെയാണ് ചേർക്കപ്പെടുക). ഇബ്നു ദഖീഖ് അൽ-ഈദ് വ്യക്തമാക്കിയതുപോലെ, ഉപ്പയും മകനും തമ്മിൽ കറുപ്പും വെളുപ്പുമായി നിറത്തിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്നത് കുട്ടിയെ തന്‍റെതല്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളയാൻ ഉള്ള ഒരു കാരണമേയല്ല.

3- ഒരു കുട്ടിയെ തന്‍റെതല്ലെന്ന് വ്യക്തമായി പറയാതെ, സൂചനയോടെ സംസാരിക്കുന്നത് (കുട്ടിയെ പൂർണ്ണമായി) നിഷേധിക്കലായി കണക്കാക്കില്ല. അതുപോലെ, വ്യക്തമായി പറയാതെ അപവാദത്തിന്‍റെ സൂചന നൽകി സംസാരിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ അപവാദമായി  പരിഗണിക്കില്ല. അതിനാൽ അങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നവന് മേൽ അപവാദത്തിനുള്ള ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുകയുമില്ല.

4- ഒരാൾ കേവലം കുറ്റപ്പെടുത്താനോ കുറവുകൾ വിളിച്ചുപറയാനോ ഉദ്ദേശിക്കാതെ, ഒരു വിധി (ഫത്‌വ) ചോദിച്ചറിയാൻ വേണ്ടി ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ സംസാരിക്കുന്നത് പരദൂഷണത്തിന്‍റെ (ഗീബത്ത്) പരിധിയിൽ വരികയില്ല.

5- വംശപരമ്പരയുടെ കാര്യത്തിൽ അതീവ ജാഗ്രത പുലർത്തേണ്ടതുണ്ട്. കേവലമായ സംശയങ്ങളുടെയോ ധാരണകളുടെയോ പേരിൽ ഒരു കുട്ടിയെ പിതാവിലേക്ക് ചേർക്കുന്നത് തടയാൻ പാടില്ല. കാരണം കുട്ടി വിവാഹബന്ധത്തിലുള്ള ഭർത്താവിന്‍റെതാണ് എന്നതാണ് നിയമം. വംശപരമ്പരകൾ പരസ്പരം ചേർക്കാനും മുറിഞ്ഞുപോകാതിരിക്കാനും ശരീഅത്ത് വളരെയധികം താല്പര്യപ്പെടുന്നു.

6- അറിയാത്തതോ മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതോ ആയ ഒരു കാര്യത്തെ, മനസ്സിലാക്കാൻ എളുപ്പമുള്ള രീതിയിൽ വ്യക്തമായ മറ്റൊന്നിനോട് ഉപമിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നത് കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ ഗ്രഹിക്കാൻ സഹായിക്കും.

7- ആളുകളുടെ അറിവിനും ചിന്താശേഷിക്കും അനുസരിച്ച് അവരോട് സംസാരിക്കുക എന്നത് നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ മനോഹരമായ അധ്യാപന രീതിയാണ്. ഒട്ടകങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവയുടെ പ്രജനനത്തെക്കുറിച്ചും പരമ്പരകളെക്കുറിച്ചും നന്നായി അറിയാവുന്ന ഒരു അഅ്റാബിയുടെ മനസ്സിലെ സംശയങ്ങളെ, അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ബുദ്ധിക്ക് ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന അതേ ഒട്ടകങ്ങളുടെ ഉദാഹരണത്തിലൂടെയാണ് നബി صلى الله عليه وسلم നീക്കിക്കൊടുത്തത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹം പൂർണ്ണ തൃപ്തനായും സമാധാനത്തോടെയും മടങ്ങിപ്പോയി. ഓരോരുത്തരോടും അവരുടെ അറിവിന്‍റെയും ബുദ്ധിയുടെയും അളവനുസരിച്ചാണ് സംസാരിക്കേണ്ടത്.

8- ഈ ഹദീസ് ഇസ്‌ലാമിക പ്രമാണങ്ങളിൽ 'ഖിയാസ്' എന്നതിന് വലിയൊരു തെളിവാണ്. ഇമാം ഖത്വാബി പറഞ്ഞു: സമാനതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഖിയാസിന് (قياس الشبه) ഇതൊരു അടിസ്ഥാന പ്രമാണമാണ്. ഇബ്നുൽ അറബി പറഞ്ഞു: ഒരേപോലെയുള്ള കാര്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി വിധികളെ വിലയിരുത്തുന്ന രീതി ശരിയാണെന്നതിന് ഇതിൽ തെളിവുണ്ട്.