496 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 236 دروس الحديث - തമത്തുആയ ഹജ്ജും ബലിയും

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

തമത്തുആയ ഹജ്ജും ബലിയും

بابُ التَّمتُّعِ

അത്തമത്തുഅ്

ഹജ്ജിന്‍റെ മാസങ്ങളിൽ ഉംറക്ക് വേണ്ടി ഇഹ്‌റാം ചെയ്യുകയും, ഉംറ പൂർത്തിയാക്കി ഇഹ്‌റാമിൽ നിന്ന് ഒഴിവായ ശേഷം, ദുൽഹിജ്ജ എട്ടിന് (യൗമുത്തർവിയ) ഹജ്ജിന് വേണ്ടി വീണ്ടും ഇഹ്‌റാം ചെയ്യുന്നതിനുമാണ് 'ഹജ്ജ് അത്തമത്തുഅ്' എന്ന് പറയുന്നത്.

236 - عَنْ أَبِي جَمْرَةَ نَصْرِ بْنِ عِمْرَانَ الضُّبَعِيِّ، قَالَ: (سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ الْمُتْعَةِ؟ فَأَمَرَنِي بِهَا، وَسَأَلَتْهُ عَنْ الْهَدْيِ؟ فَقَالَ: فِيهِ جَزُورٌ،  أَوْ بَقَرَةٌ ، أَوْ شَاةٌ ، أَوْ شِرْكٌ فِي دَمٍ قَالَ: وَكَانَ نَاسٌ كَرِهُوهَا ، فَنِمْتُ. فَرَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ: كَأَنَّ إنْسَاناً يُنَادِي: حَجٌّ مَبْرُورٌ، وَمُتْعَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ. فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثَتْهُ. فَقَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ سُنَّةُ أَبِي الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ) .

അബൂ ജംറ നസ്വ്'റു ബ്നു ഇംറാൻ അള്ളുബഈ رحمه الله നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: "ഞാൻ ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യോട് 'തമത്തുഇനെ' കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം അത് ചെയ്യാൻ എന്നോട് കൽപ്പിച്ചു. ബലിമൃഗത്തെ (ഹദ്‌യ്) കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'അതിൽ ഒട്ടകമോ, പശുവോ, ആടോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ബലിമൃഗത്തിൽ (പശുവിലോ ഒട്ടകത്തിലോ) പങ്കുചേരലോ ആകാം'. ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما പറഞ്ഞു: 'ചില ആളുകൾ ഇത് (തമത്തുഅ്) ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നില്ല'. പിന്നീട് ഞാൻ ഉറങ്ങിയപ്പോൾ ഒരാൾ ഇങ്ങനെ വിളിച്ചു പറയുന്നത് സ്വപ്നം കണ്ടു: حَجٌّ مَبْرُورٌ، وَمُتْعَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ 'സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട ഹജ്ജും മഖ്ബൂലായ (സ്വീകാര്യമായ) തമത്തുഉം!'. ഞാൻ ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما വിനെ സമീപിച്ച് ഈ വിവരം പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'അല്ലാഹു അക്ബർ! ഇത് അബുൽ ഖാസിം صلى الله عليه وسلم  യുടെ ചര്യയാണ് (സുന്നത്ത്)'."

•  الهّدْي: ബലി മൃഗം
•  الجزور: ഒട്ടകം
•  شِرْكٌ فِي دَمٍ: ബലി മൃഗത്തില്‍ പങ്കാളിയാകല്‍

വിവരണം

    ഇസ്‌ലാമിലെ അടിസ്ഥാന കര്‍മ്മമായ ഹജ്ജിന്‍റെ രീതികൾ നബി صلى الله عليه وسلم തന്‍റെ വാക്കുകളിലൂടെയും പ്രവൃത്തികളിലൂടെയും പഠിപ്പിച്ചു തന്നിട്ടുണ്ട്. നബി صلى الله عليه وسلم യില്‍ നിന്ന് പഠിച്ച കാര്യങ്ങൾ സ്വഹാബികൾ നമുക്ക് കൈമാറി തന്നിട്ടുമുണ്ട്.

    താബിഈ ആയ അബൂ ജംറ നസ്വ്'റു ബ്നു ഇംറാൻ رحمه الله, അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യോട് തമത്തുആയ ഹജ്ജിനെ കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. ഹജ്ജിന്‍റെ മാസങ്ങളിൽ ആദ്യം ഉംറക്ക് വേണ്ടി ഇഹ്‌റാം കെട്ടുകയും, ഉംറ പൂർത്തിയാക്കി ഇഹ്‌റാമിൽ നിന്ന് ഒഴിവായ ശേഷം (അതേ വർഷം തന്നെ) ഹജ്ജിന് വേണ്ടി വീണ്ടും ഇഹ്‌റാം ചെയ്യുന്ന രീതിയാണിത്. ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما ഇതിന് അനുവാദം നൽകുകയും ഇത് നബിചര്യയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.

 തമത്തുഇനെ 'തമത്തുഅ്' (ആസ്വദിക്കൽ/പ്രയോജനപ്പെടുത്തൽ) എന്ന് വിളിക്കുന്നതിന് രണ്ട് കാരണങ്ങൾ പറയപ്പെടുന്നു:-

1 – ഉംറ കഴിഞ്ഞ് ഇഹ്‌റാമിൽ നിന്ന് ഒഴിവായ സമയം മുതൽ ഹജ്ജിന് ഇഹ്‌റാം ചെയ്യുന്നത് വരെയുള്ള കാലയളവിൽ, ഇഹ്‌റാമിലുള്ളവർക്ക് നിഷിദ്ധമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ആസ്വദിക്കാന്‍ അവസരം ലഭിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണിത്. ഇബ്നുൽ അസീർ പറഞ്ഞു: "ഹജ്ജിന്‍റെ ദിനങ്ങളിൽ അയാൾ ഉംറ കൊണ്ട് തമത്തുഅ് ചെയ്തു, അതായത് പ്രയോജനം നേടി."

2 – രണ്ട് യാത്രകളിൽ ഒന്ന് ഒഴിവാക്കാൻ സാധിച്ചത് കൊണ്ട്; കാരണം ഒരേ യാത്രയിൽ തന്നെ അയാൾ ഹജ്ജും ഉംറയും നിർവ്വഹിച്ചു.

    അബൂ ജംറ رحمه الله ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യോട് ഈ ചോദ്യം ചോദിക്കാനുണ്ടായ കാരണം: ഹദീസിൽ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, അബൂ ജംറ رحمه الله 'ഹജ്ജുത്തമത്തുഅ്' ചെയ്തപ്പോൾ ചില ആളുകൾ അത് ശരിയല്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തെ വിലക്കി. ഈ ആശയക്കുഴപ്പമാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما  യെ സമീപിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.

   തമത്തുഅ് ചെയ്യുന്നവർ ബലി നൽകേണ്ട മൃഗത്തെ കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما നൽകിയ മറുപടി ഇപ്രകാരമാണ്:

• ഒരു ഒട്ടകം, പശു, അല്ലെങ്കിൽ ആട് എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് ബലി നൽകണം.

• പശുവിലോ ഒട്ടകത്തിലോ ആണെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കുചേരാവുന്നതാണ്. ഇതിൽ കുറഞ്ഞത് ഏഴിലൊന്ന് ഭാഗമെങ്കിലും ഒരാൾക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കണം.

    ഉമറു ബ്നുല്‍ ഖത്താബ് رضي الله عنه, ഉസ്മാൻ رضي الله عنه തുടങ്ങിയ സ്വഹാബികൾ തമത്തുഅ് ചെയ്യുന്നതിനോട് വിയോജിപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് തമത്തുഅ് ഹറാമായതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച്:

1. ഹജ്ജിന് ഒരു യാത്രയും ഉംറക്ക് മറ്റൊരു യാത്രയും പ്രത്യേകമായി ചെയ്യണം എന്ന് അവർ ആഗ്രഹിച്ചു. 

2. ഹജ്ജിന് തൊട്ടുമുമ്പ് ഇഹ്‌റാമിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞ് കുടുംബത്തോടൊപ്പം സാധാരണ ജീവിതം നയിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, ഹജ്ജ് തീരുന്നത് വരെ ഇഹ്‌റാമിന്‍റെ ഗൗരവത്തിൽ തുടരുന്നത് അവർ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു.

    അബൂ ജംറ رحمه الله സ്വപ്നത്തില്‍ ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തെ വിളിച്ച് ഇപ്രകാരം പറയുന്നതായി കണ്ടു: "പുണ്യകരമായ ഹജ്ജും (ഹജ്ജുന്‍ മബ്‌റൂർ), സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട തമത്തുഉം!". അദ്ദേഹം ഈ വിവരം ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷത്തോടെ "അല്ലാഹു അക്ബർ! ഇത് അബുൽ ഖാസിം صلى الله عليه وسلم യുടെ അഥവാ നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ചര്യയാണ്" എന്ന് പ്രതികരിച്ചു.

  സ്വപ്നങ്ങൾ ഇസ്‌ലാമിക നിയമങ്ങൾ (ശരീഅത്ത്) നിർമ്മിക്കാനുള്ള പ്രമാണമല്ല. എങ്കിലും, സത്യവിശ്വാസിക്ക് സന്തോഷവാർത്തയായും ആശ്വാസമായും സ്വപ്നങ്ങളെ കണക്കാക്കാവുന്നതാണ്. മതനിയമത്തിന് അനുയോജ്യമായ കാര്യങ്ങളിലല്ലാതെ സ്വപ്നങ്ങളിലോ മറ്റോ തൂങ്ങിനിൽക്കരുത് എന്നത് ഇതിലുണ്ട്. ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما സ്വപ്നത്തെ ഒരു അടിസ്ഥാന പ്രമാണമായല്ല കണ്ടത്, മറിച്ച് അദ്ദേഹം അതിലൂടെ ഒരു സന്തോഷം (ആശ്വാസം) കണ്ടെത്തുക മാത്രമാണ് ചെയ്തത്. ഇവ രണ്ടും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.

  ഇബ്നു ദഖീഖുൽ ഈദ് പറഞ്ഞു: "ശരീഅത്തിന്‍റെ തെളിവുകളുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ സ്വപ്നത്തിലൂടെ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തുന്നത് ഇതിലുണ്ട്. കാരണം സ്വപ്നത്തിന്‍റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ചും അത് പ്രവാചകത്വത്തിന്‍റെ 46-ൽ ഒരു ഭാഗമാണെന്നും ശരീഅത്ത് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ആശ്വാസം കണ്ടെത്തലോ മുൻഗണന നൽകലോ അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമല്ല. 'അല്ലാഹു അക്ബർ, ഇത് അബുൽ ഖാസിം صلى الله عليه وسلم യുടെ സുന്നത്താണ്' എന്ന ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യുടെ വാക്ക്, അദ്ദേഹം ആ സ്വപ്നത്തിലൂടെ സമാധാനിക്കുകയും സന്തോഷിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നതിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്."

 നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞതുപോലെ സ്വപ്നങ്ങൾ സന്തോഷവാർത്തകളാണ്. മിക്കപ്പോഴും അവ സന്തോഷവാർത്തകളായിരിക്കും, ചിലപ്പോൾ അവയിൽ മുന്നറിയിപ്പുകളോ ജാഗ്രതാനിർദ്ദേശങ്ങളോ ഉണ്ടായേക്കാം. എങ്കിലും, അവയെ പൂർണ്ണമായി ആശ്രയിക്കാനോ അവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മതനിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനോ പാടുള്ളതല്ല.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- ഹജ്ജ് മാസങ്ങളിൽ ഉംറ നിർവ്വഹിച്ചു വിരമിക്കുകയും ശേഷം ഹജ്ജിന് ഇഹ്റാമില്‍ പ്രവേശിക്കാനും ഉള്ള അനുവാദം. അഥവാ തമത്തുഇന്‍റെ നിയമസാധുത.

2- ഒട്ടകം, പശു എന്നിവയുടെ ബലിയിൽ (ഹദ്‌യ്) പങ്കുചേരുന്നതിനുള്ള അനുമതി.

3- സത്യത്തോട് തന്‍റെ അഭിപ്രായം യോജിച്ചുവരുമ്പോൾ ഒരു പണ്ഡിതനുണ്ടാകുന്ന സന്തോഷം.

4- സംശയങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ആ വിഷയത്തിൽ ആഴത്തിൽ അറിവുള്ള പണ്ഡിതന്മാരെ സമീപിക്കണമെന്നത് താബിഈ ആയ അബൂ ജംറയുടെ പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാണ്.

5- അറിവ് പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ മുൻഗാമികൾക്കുണ്ടായിരുന്ന (സലഫുകൾ) താല്പര്യം.

6- ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യുടെ ശ്രേഷ്ഠത. എതിരഭിപ്രായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും സുന്നത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഫത്‌വ അദ്ദേഹം നൽകി.

7- അല്ലാഹുവിന്‍റെ വചനമായ {فما استيسر من الهدي} (ലഭ്യമായ ബലിമൃഗം) എന്നതിൽ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്: ഒട്ടകം, പശു, അവയിൽ പങ്കുചേരൽ അല്ലെങ്കിൽ ആട് എന്നിവയാണ്.

8- ശരീഅത്തിന്‍റെ തെളിവുകളുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ സ്വപ്നത്തെ ഒരു സന്തോഷവാർത്തയായി (ആശ്വാസമായി) സ്വീകരിക്കാം. കാരണം സ്വപ്നം പ്രവാചകത്വത്തിന്‍റെ 46-ൽ ഒരു ഭാഗമാണ്. 

9- സത്യം കണ്ടെത്താനായതിലുള്ള സന്തോഷവും ആവേശവും; കാരണം അത് അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള തൗഫീഖിന്‍റെ (അനുഗ്രഹത്തിന്‍റെ) അടയാളമാണ്.

10- അത്ഭുതം തോന്നുമ്പോൾ 'തക്ബീർ' (അല്ലാഹു അക്ബർ) ചൊല്ലൽ; അത് സന്തോഷകരമായ കാര്യത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കാര്യത്തെ നിഷേധിക്കുമ്പോഴോ ആകാം.

11- നബി صلى الله عليه وسلم യെ കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുമ്പോൾ നേരിട്ട് വിളിക്കാനല്ലാതെ നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ വിളിപ്പേര് (കുൻയ - അബുൽ ഖാസിം) ഉപയോഗിക്കാമെന്ന അനുവാദം.

12- സാമ്പത്തികമായി പ്രയാസമുള്ളവർക്ക് ഒരു ഒട്ടകത്തിലോ പശുവിലോ ഏഴ് പേർക്ക് വരെ പങ്കുചേർന്ന് ബലി (ഹദ്‌യ്) നിർവ്വഹിക്കാമെന്നത് ഇസ്‌ലാമിലെ കാരുണ്യത്തെ കാണിക്കുന്നു.