عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي،
أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ)
കളഞ്ഞു കിട്ടിയ വസ്തുക്കള് എന്ത് ചെയ്യണം?
بابُ اللُّقَطَةِ
കളഞ്ഞു കിട്ടിയ വസ്തുക്കള്
299 - عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ رضي الله عنه قَالَ: (سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ لُقَطَةِ الذَّهَبِ، أَوْ الْوَرِقِ؟ فَقَالَ: اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا، ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ لَمْ تُعْرَفْ فَاسْتَنْفِقْهَا وَلْتَكُنْ وَدِيعَةً عِنْدَكَ فَإِنْ جَاءَ طَالِبُهَا يَوْماً مِنْ الدَّهْرِ: فَأَدِّهَا إلَيْهِ، وَسَأَلَهُ عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ؟ فَقَالَ: مَا لَك وَلَهَا؟ دَعْهَا فَإِنَّ مَعَهَا حِذَاءَهَا وَسِقَاءَهَا، تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ، حَتَّى يَجِدَهَا رَبُّهَا. وَسَأَلَهُ عَن الشَّاةِ؟ فَقَالَ: خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ، أَوْ لأَخِيك، أَوْ لِلذِّئْبِ) .
സൈദ് ബിൻ ഖാലിദ് അൽ-ജുഹനി رضي الله عنه വിൽ നിന്ന് നിവേദനം: അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم യോട് സ്വർണ്ണമോ വെള്ളിയോ കളഞ്ഞുകിട്ടുന്നതിനെ കുറിച്ച് ചോദിക്കപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "അതിന്റെ കെട്ടും പാത്രവും (അടയാളങ്ങൾ) നീ മനസ്സിലാക്കി വെക്കുക. ശേഷം ഒരു വർഷം അതിനെക്കുറിച്ച് (ആളുകൾക്കിടയിൽ) വിളിച്ചു പറയുക. ആരും വന്നില്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് അത് ഉപയോഗിക്കാം. അത് നിന്റെ അടുക്കൽ ഒരു സൂക്ഷിപ്പുമുതലായിരിക്കട്ടെ. പിന്നീട് എപ്പോഴെങ്കിലും അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ വരികയാണെങ്കിൽ അത് അയാൾക്ക് നൽകുക."
കാണാതെപോയ ഒട്ടകത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "നിനക്ക് അതിൽ എന്ത് കാര്യമാണുള്ളത്? അതിനെ വിട്ടേക്കുക; കാരണം അതിന് അതിന്റെ പാദരക്ഷയും (ശക്തമായ കുളമ്പുകൾ) ജലസംഭരണിയുമുണ്ട് (കൂടുതൽ ദൂരം വെള്ളമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കാൻ ശേഷിയുണ്ട്). അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ അതിനെ കണ്ടെത്തുന്നതുവരെ അത് വെള്ളമുള്ളയിടങ്ങളിൽ പോവുകയും മരങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തുകൊള്ളും."
കാണാതെപോയ ആടിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "നീ അതിനെ എടുത്തുകൊള്ളുക. കാരണം അത് ഒന്നുകിൽ നിനക്കുള്ളതാണ്, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ സഹോദരനുള്ളതാണ്, അതുമല്ലെങ്കിൽ അത് ചെന്നായ്ക്കുള്ളതാണ്."
- اللُقَطَةُ: ഉടമസ്ഥനിൽ നിന്ന് നഷ്ടപ്പെടുകയും മറ്റൊരാൾക്ക് അത് ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ധനം/വസ്തു.
- وِكاء: വസ്തു കെട്ടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചരട് അല്ലെങ്കിൽ നൂൽ.
- عِفَاص: വസ്തു ഇട്ടുവെച്ചിരിക്കുന്ന പാത്രം അല്ലെങ്കിൽ സഞ്ചി.
- حِذَاء: എന്നാല് ചെരുപ്പ് എന്നാണ് അര്ഥം. ഇവിടെ ഒട്ടകത്തിന്റെ കുളമ്പ് എന്നാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
- سِقَاء: ഒട്ടകത്തിന്റെ വയറിനുള്ളിലെ ജലസംഭരണ ശേഷി.
മനുഷ്യരുടെ സമ്പത്ത് കൊള്ളയടിക്കപ്പെടുന്നതിൽ നിന്നും മോഷണത്തിൽ നിന്നും നഷ്ടപ്പെട്ടു പോകുന്നതിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ഇസ്ലാമിക ശരീഅത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
ഈ ഹദീസിലൂടെ കണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട വസ്തുക്കളുടെയും വഴിതെറ്റി വന്ന മൃഗങ്ങളുടെയും വിധി നബി صلى الله عليه وسلم വ്യക്തമാക്കിത്തരുന്നു. സൈദ് ബിൻ ഖാലിദ് അൽ-ജുഹനി رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: ഒരാൾ നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ അടുക്കൽ വന്ന് വഴിയിൽ നിന്ന് കണ്ടുകിട്ടുന്ന വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. അവ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യണമെന്നും അതിൽ അനുവദനീയമായത് എന്താണെന്നുമാണ് അദ്ദേഹം ചോദിച്ചത്.
അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "അതിന്റെ പാത്രവും അത് കെട്ടിയ ചരടും നീ മനസ്സിലാക്കി വെക്കുക." അതായത്, ആ വസ്തു ഇരിക്കുന്ന പാത്രം അല്ലെങ്കിൽ സഞ്ചി, അത് കെട്ടിയിരിക്കുന്ന രീതി എന്നിവ സംശയമില്ലാത്ത വിധം കൃത്യമായി അറിഞ്ഞു വെക്കണം. അത് പിന്നീട് ഉടമസ്ഥൻ വരുമ്പോൾ അയാൾ പറയുന്നത് സത്യമാണോ എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താനും സ്വന്തം സമ്പത്തുമായി അത് കലരാതിരിക്കാനും സഹായിക്കും.
ശേഷം നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "പിന്നീട് ഒരു വർഷം അതിനെക്കുറിച്ച് ആളുകളില് വിളിച്ചു പറയുക (പരസ്യം ചെയ്യുക)." ആളുകൾ ഒത്തുകൂടുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും ഉടമസ്ഥനെ കണ്ടെത്താൻ സാധ്യതയുള്ള ഇടങ്ങളിലും ഇതിനെക്കുറിച്ച് അറിയിപ്പ് നൽകണം എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം.
"അങ്ങനെ അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ വരികയാണെങ്കിൽ അത് അയാൾക്ക് നൽകുക. വന്നില്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് അത് ഇഷ്ടമുള്ളത് പോലെ ചെയ്യാം." അതായത്, ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും ഉടമസ്ഥൻ വന്നില്ലെങ്കിൽ അത് കണ്ടുകിട്ടിയ ആൾക്ക് സ്വന്തമാക്കാം.
എന്നാൽ പിന്നീട് എപ്പോഴെങ്കിലും അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ വരികയാണെങ്കിൽ അത് (അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ മൂല്യം) അയാൾക്ക് തിരിച്ചുനൽകാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്.
തുടർന്ന് ആ മനുഷ്യൻ വഴിതെറ്റിയ ഒട്ടകത്തിന്റെ വിധി ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചു: "നിനക്ക് അതിൽ എന്ത് കാര്യമാണുള്ളത്?!"
ഇത് ഒട്ടകത്തെ കണ്ടെടുക്കുന്നതിനോടുള്ള നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ശക്തമായ വിയോജിപ്പായിരുന്നു. സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിലെയും മുസ്ലിമിലെയും റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഈ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ കവിളുകൾ ചുവന്നുതുടുക്കുമാറ് അദ്ദേഹം കോപിച്ചു.
നബി صلى الله عليه وسلم കോപിക്കാൻ കാരണമായി പറയപ്പെടുന്നത്: ചോദ്യകർത്താവിന് കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ വന്ന പോരായ്മയാണ്. കണ്ടുകിട്ടുന്ന സാധാരണ വസ്തുക്കളെയും വഴിതെറ്റിയ ഒട്ടകത്തെയും അദ്ദേഹം ഒരേപോലെ കാണാൻ ശ്രമിച്ചു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇവ രണ്ടും രണ്ടാണ്.
ലുഖ്ത്വ: ഉടമസ്ഥന് എവിടെയാണ് നഷ്ടപ്പെട്ടതെന്ന് അറിയാത്ത വസ്തുക്കളാണിവ.
ഒട്ടകം: ഒട്ടകത്തിന്റെ കാര്യം അങ്ങനെയല്ല. അവ ദിവസങ്ങളോളം മേഞ്ഞുനടന്നാലും തനിക്ക് പരിചയമുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് തിരിച്ചുപോരാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ഉടമസ്ഥൻ അവയെ അന്വേഷിച്ച് എത്തിയാൽ കണ്ടുപിടിക്കാൻ എളുപ്പമാണ്.
തുടർന്ന് ആ മനുഷ്യൻ വഴിതെറ്റിയ ആടിനെക്കുറിച്ച് നബി صلى الله عليه وسلم യോട് ചോദിച്ചു. വളർത്തുമൃഗങ്ങളോ മറ്റോ ഉടമസ്ഥനിൽ നിന്ന് നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനെയാണ് 'ضالة' (വഴിതെറ്റിയത്) എന്ന് പറയുന്നത്.
അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "അത് ഒന്നുകിൽ നിനക്കുള്ളതാണ്, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ സഹോദരനുള്ളതാണ്, അതുമല്ലെങ്കിൽ അത് ചെന്നായ്ക്കുള്ളതാണ്."
ഇതിന്റെ അർത്ഥം:
നീ അതിനെ ഏറ്റെടുത്ത് നിശ്ചിത കാലം അറിയിപ്പ് നൽകുകയും ഉടമസ്ഥനെ കണ്ടെത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അത് നിന്റെതാണ്.
അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാൾ അതിനെ കണ്ടെടുത്ത് സംരക്ഷിക്കും.
അതുമല്ലെങ്കിൽ, ആരും അതിനെ ഏറ്റെടുക്കാത്ത പക്ഷം കാട്ടുമൃഗങ്ങളോ ചെന്നായയോ അതിനെ പിടിച്ചു ഭക്ഷിക്കും.
ചുരുക്കത്തിൽ, വഴിതെറ്റിയ ആടിനെ കണ്ടുകിട്ടുന്നവർ അതിനെ ഏറ്റെടുത്ത് പരസ്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഉടമസ്ഥൻ വന്നില്ലെങ്കിൽ അത് കണ്ടുകിട്ടിയ ആൾക്കുള്ള ഉപജീവനമായി മാറുന്നതാണ്. ഉടമസ്ഥനെ കണ്ടെത്താൻ സാധ്യതയില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ അത് നശിച്ചുപോകാതെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതും ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യമാണ്.
ഒട്ടകത്തെ അതിന്റെ പാട്ടിന് വിടണമെന്ന് പറഞ്ഞതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ നബി صلى الله عليه وسلم ഇപ്രകാരം വിശദീകരിച്ചു:
"അതിനോടൊപ്പം അതിന്റെ ജലസംഭരണിയുണ്ട്". ഇവിടെ 'ജലസംഭരണി' എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഒട്ടകത്തിന്റെ വയറിനുള്ളിലെ പ്രത്യേക ശേഷിയെയാണ്. ഒരിക്കൽ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ അടുത്ത തവണ വെള്ളം ലഭിക്കുന്നത് വരെ അതിന് ദാഹിക്കാതെ കഴിയാൻ സാധിക്കും. മറ്റൊരു അർത്ഥത്തിൽ, ഒട്ടകത്തിന് നീളമുള്ള കഴുത്തുള്ളതിനാൽ മറ്റാരുടെയും സഹായമില്ലാതെ തന്നെ ജലാശയങ്ങളിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിക്കാനും സാധിക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ, ദാഹത്തെ അതിജീവിക്കാൻ ഏറ്റവും കരുത്തുള്ള മൃഗമാണത്.
"അതിനോടൊപ്പം അതിന്റെ പാദരക്ഷയുണ്ട്" ഒട്ടകത്തിന്റെ ശക്തമായ കുളമ്പുകളെയാണ് (പാദങ്ങൾ) ഇവിടെ 'പാദരക്ഷ' എന്ന് വിളിച്ചത്. കല്ലും മുള്ളും നിറഞ്ഞ കഠിനമായ പാതകളിലൂടെ ദീർഘദൂരം സഞ്ചരിക്കാനും ദൂരെയുള്ള ജലാശയങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരാനും ഈ പാദങ്ങൾ അതിനെ സഹായിക്കുന്നു.
യാത്രയിൽ വെള്ളം കരുതാൻ ജലപാത്രവും നടക്കാൻ പാദരക്ഷയും കരുതിയ ഒരു യാത്രക്കാരനോടാണ് നബി صلى الله عليه وسلم ഒട്ടകത്തെ ഉപമിച്ചത്. അത് സ്വയം വെള്ളം കണ്ടെത്തുകയും മരങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തുകൊള്ളും; അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ അതിനെ കണ്ടെത്തുന്നതുവരെ.
ഒട്ടകവും ആടും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം:
ഒട്ടകം അതിന്റെ ശാരീരികമായ കരുത്ത് കൊണ്ട് ഉടമസ്ഥൻ വരുന്നത് വരെ സ്വന്തം ജീവൻ സംരക്ഷിക്കാൻ പ്രാപ്തമാണ്. എന്നാൽ ആടിന്റെ അവസ്ഥ അതല്ല; ഇടയനിൽ നിന്നോ കൂട്ടത്തിൽ നിന്നോ അത് അകന്നുപോയാൽ സ്വയം സംരക്ഷിക്കാനാവാതെ അത് നശിച്ചുപോകാൻ (അല്ലെങ്കിൽ കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ ഇരയാകാൻ) സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് ആടിനെ ഏറ്റെടുക്കാമെന്നും ഒട്ടകത്തെ വിട്ടയക്കണമെന്നും നബി صلى الله عليه وسلم നിർദ്ദേശിച്ചത്.
1- ഒരു വസ്തു കണ്ടുകിട്ടിയാൽ അത് ഉടമസ്ഥനെ അറിയിക്കാനും (പരസ്യം നൽകാനും) അത് സുരക്ഷിതമായി സൂക്ഷിക്കാനും കഴിവുള്ളവർ മാത്രമേ അത് ഏറ്റെടുക്കാൻ പാടുള്ളൂ. അതിന് സാധിക്കാത്തവർ ആ വസ്തു ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളെ ഏൽപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.
2- കണ്ടെടുക്കുന്നയാൾ അതിന്റെ കെട്ട്, പാത്രം, ഇനം എന്നിവ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കണം. ഇത് സ്വന്തം സമ്പത്തുമായി കലരാതിരിക്കാനും, ഉടമസ്ഥനെന്ന് അവകാശപ്പെട്ട് വരുന്നവർ നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾ ശരിയാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാനും ആവശ്യമാണ്.
3- ജനങ്ങൾ ഒത്തുകൂടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ, പള്ളി കവാടങ്ങൾ, ചന്തകൾ, ആ വസ്തു ലഭിച്ച സ്ഥലം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഒരു വർഷം പരസ്യം നൽകണം. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് പത്രങ്ങൾ, റേഡിയോ, ടെലിവിഷൻ, സോഷ്യൽ മീഡിയ എന്നിവ വഴിയും (വിലപിടിപ്പുള്ളതാണെങ്കിൽ) പരസ്യം നൽകാവുന്നതാണ്.
4- ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷവും ഉടമസ്ഥനെ കണ്ടില്ലെങ്കിൽ ആ വസ്തു എടുത്തയാൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാം. എന്നാൽ എപ്പോൾ ഉടമസ്ഥൻ വന്നാലും അതിന്റെ പകരമോ അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ മൂല്യമോ നൽകാൻ തയ്യാറായിരിക്കണം.
5- ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ അത് കണ്ടുപിടിച്ചയാൾക്ക് അനന്തരാവകാശം പോലെ സ്വാഭാവികമായി ലഭിക്കുന്നു. എങ്കിലും പിന്നീട് ഉടമസ്ഥൻ വരികയും ആ വസ്തു അതേപടി നിലവിലുണ്ടെങ്കിൽ അത് തിരിച്ചുനൽകുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ മൂല്യം നൽകുകയോ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
6- ഉടമസ്ഥൻ വന്ന് ആ വസ്തുവിനെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ അടയാളങ്ങൾ വിവരിച്ചാൽ അത് അയാൾക്ക് നൽകണം. ഇതിന് പ്രത്യേക സാക്ഷികളോ സത്യം ചെയ്യലോ ആവശ്യമില്ല. വിവരണങ്ങൾ കൃത്യമാണെങ്കിൽ അത് തന്നെ തെളിവായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്.
7- ഒട്ടകം പോലെ സ്വന്തമായി ആഹാരം കണ്ടെത്താനും ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനും ശേഷിയുള്ള മൃഗങ്ങളെ ഏറ്റെടുക്കാൻ പാടില്ല. എന്നാൽ അവ ഏതെങ്കിലും അപകടകരമായ സാഹചര്യത്തിലാണെങ്കിൽ (ഉദാഹരണത്തിന് മരുഭൂമിയിൽ വെള്ളമില്ലാതെ നശിക്കാൻ തുടങ്ങുക) രക്ഷപ്പെടുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ മാത്രം അവയെ ഏറ്റെടുക്കാം.
8- ആടിനെ കണ്ടുകിട്ടിയാൽ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായത് ചെയ്യണം. ഒന്നുകിൽ അതിന്റെ വില നിശ്ചയിച്ച് അറുത്തു ഭക്ഷിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ വിറ്റ് പണം സൂക്ഷിക്കാം, അതുമല്ലെങ്കിൽ ഒരു വർഷം അതിനെ സംരക്ഷിക്കാം. അവയെ ഏറ്റെടുക്കാതെ വിടുന്നത് നാശത്തിന് കാരണമാകും. ഉടമസ്ഥൻ പിന്നീട് വരികയാണെങ്കിൽ ആടിനെയോ അതിന്റെ മൂല്യമോ നൽകണം. വന്നില്ലെങ്കിൽ അത് എടുത്തയാൾക്ക് സ്വന്തമാക്കാം.
No comments:
Post a Comment