566 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 306 دروس الحديث - അടിമത്ത മോചനത്തിലെ വലാഅ് അടിമയെ മോചിപ്പിച്ചവനുള്ളതാണ്

 

 

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

അടിമത്ത മോചനത്തിലെ വലാഅ് അടിമയെ മോചിപ്പിച്ചവനുള്ളതാണ്

306 - عَنْ عَائِشَةَ رضي الله عنها قَالَتْ: (كَانَتْ فِي بَرِيرَةَ ثَلاثُ سُنَنٍ: خُيِّرَتْ عَلَى زَوْجِهَا حِينَ عَتَقَتْ، وَأُهْدِيَ لَهَا لَحْمٌ، فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْبُرْمَةُ عَلَى النَّارِ، فَدَعَا بِطَعَامٍ فَأُتِيَ بِخُبْزٍ وَأُدْمٍ مِنْ أُدْمِ الْبَيْتِ فَقَالَ: أَلَمْ أَرَ الْبُرْمَةَ عَلَى النَّارِ فِيهَا لَحْمٌ؟ قَالُوا: بَلَى، يَا رَسُولَ اللَّهِ. ذَلِكَ لَحْمٌ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ فَكَرِهْنَا أَنْ نُطْعِمَكَ مِنْهُ فَقَالَ: هُوَ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ، وَهُوَ مِنْهَا لَنَا هَدِيَّةٌ، وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِيهَا: إنَّمَا الْوَلاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ)) . 

ആയിശ رضي الله عنها നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: അവർ പറഞ്ഞു: «ബരീറ رضي الله عنها യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മൂന്ന് സുന്നത്തുകൾ (നിയമങ്ങൾ) ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്: അവൾക്ക് മോചനം ലഭിച്ചപ്പോൾ തന്‍റെ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം കഴിയണോ വേണ്ടയോ എന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അവൾക്ക് അനുവാദം നൽകപ്പെട്ടു. അവൾക്ക് കുറച്ച് മാംസം സമ്മാനമായി നല്‍കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ആ സമയത്ത് അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم എന്‍റെ അടുക്കൽ വന്നു; അടുപ്പത്ത് കലത്തിൽ മാംസം വേവുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഭക്ഷണം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ വീട്ടിലുണ്ടായിരുന്ന സാധാരണ കറിയും റൊട്ടിയുമാണ് കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടത്. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: 'അടുപ്പത്ത് മാംസമുള്ള കലം ഞാൻ കണ്ടില്ലേ?' അവർ പറഞ്ഞു: അതെ, അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂലേ, അത് ബരീറക്ക് ധർമ്മമായി നല്‍കപ്പെട്ട മാംസമാണ്. അങ്ങേക്ക് അതിൽ നിന്ന് നൽകുന്നത് ഞങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: 'അത് അവൾക്ക് സ്വദഖയാണ്, അവളിൽ നിന്ന് നമുക്കത് സമ്മാനവുമാണ്.' ബരീറയുടെ കാര്യത്തിൽ നബി صلى الله عليه وسلم ഇപ്രകാരവും പറഞ്ഞു: തീർച്ചയായും വലാഅ് (അടിമയെ മോചിപ്പിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അവകാശം) ആരാണോ മോചിപ്പിച്ചത് അവർക്കുള്ളതാണ്.

• الْبُرْمَةُ: അൽ-ബുർമ എന്നാൽ കല്ല് കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ പാത്രം എന്നാണ് അർത്ഥം.

വിവരണം

  അടിമകളെ മോചിപ്പിക്കുന്നതിനെ ഇസ്‌ലാം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും, അല്ലാഹുവിന്‍റെ പ്രീതിക്കായി ഒരു അടിമയെ മോചിപ്പിക്കുന്നവർക്ക് നരകമോചനം പ്രതിഫലമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ബരീറ رضي الله عنها എന്ന സ്വഹാബി വനിതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്ഥിരപ്പെട്ട മൂന്ന് പ്രധാന വിധികൾ (സുന്നത്തുകൾ) താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. വിവാഹബന്ധം തുടരാനോ വേർപെടുത്താനോ ഉള്ള അവകാശം: ബരീറ رضي الله عنها മോചിതയായപ്പോൾ അവർ വിവാഹിതയായിരുന്നു. ഭർത്താവായ മുഗീഥ് رضي الله عنه അപ്പോഴും ഒരു അടിമയായിരുന്നു. ഒരു അടിമസ്ത്രീ മോചിതയാവുകയും ഭർത്താവ് അടിമയായി തുടരുകയും ചെയ്താൽ, ആ ബന്ധം നിലനിർത്തണോ അതോ വേർപെടുത്തണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം ഇസ്‌ലാം ആ സ്ത്രീക്ക് നൽകുന്നു. ബരീറ رضي الله عنها തന്‍റെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപിരിയാനാണ് തീരുമാനിച്ചത്. ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഇത്തരത്തിലുള്ള എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കുമുള്ള നിയമമായി മാറി.

2. സ്വദഖയും ഹദിയയും (ധർമ്മവും സമ്മാനവും) തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം: നബി صلى الله عليه وسلم സ്വദഖ (ധർമ്മം) സ്വീകരിക്കാറില്ലായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ബരീറ رضي الله عنها ക്ക് ധർമ്മമായി ലഭിച്ച മാംസം അവർ നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ വീട്ടിലേക്ക് സമ്മാനമായി നൽകി. ധർമ്മമായി ലഭിച്ച മാംസമായതിനാൽ അത് നബി صلى الله عليه وسلم ക്ക് നൽകാൻ വീട്ടുകാർ മടിച്ചു. എന്നാൽ നബി صلى الله عليه وسلم പഠിപ്പിച്ചു: "അത് അവൾക്ക് സ്വദഖയാണ്, എന്നാൽ അവളിൽ നിന്ന് നമുക്കത് ഹദിയ (സമ്മാനം) ആണ്." അതായത്, ഒരാൾക്ക് ധർമ്മമായി ലഭിച്ച വസ്തു അയാൾ മറ്റൊരാൾക്ക് സമ്മാനമായി നൽകിയാൽ അതിന്‍റെ സ്വഭാവം മാറുമെന്നും അത് സ്വീകരിക്കാമെന്നും ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാക്കപ്പെട്ടു.

3. വലാഅ് (അടിമയെ മോചിപ്പിച്ചവന്‍റെ അവകാശം): ബരീറ رضي الله عنها യെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആയിശ رضي الله عنها മുന്നോട്ട് വന്നപ്പോൾ, അവളുടെ പഴയ ഉടമസ്ഥർ ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു: "അവളെ മോചിപ്പിച്ചു കഴിഞ്ഞാലും അവളുടെ മേലുള്ള അവകാശം (വലാഅ്) ഞങ്ങൾക്ക് തന്നെയായിരിക്കണം." (ഒരാൾ മരണപ്പെടുമ്പോൾ അടുത്ത ബന്ധുക്കളില്ലെങ്കിൽ അയാളെ മോചിപ്പിച്ച ഉടമസ്ഥന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതിനെയാണ് 'വലാഅ്' എന്ന് പറയുന്നത്). ഈ നിബന്ധനയെ തിരുത്തിക്കൊണ്ട് നബി صلى الله عليه وسلم പ്രഖ്യാപിച്ചു: "തീർച്ചയായും വലാഅ് എന്നത് ആരാണോ അടിമയെ മോചിപ്പിച്ചത് അവർക്ക് മാത്രമുള്ളതാണ്." 

    ബരീറ رضي الله عنها യുടെ ജീവിതത്തിലെ ഈ സംഭവങ്ങൾ വിവാഹ നിയമങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ, അടിമത്ത മോചനം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹത്തായ ഇസ്‌ലാമിക നിയമങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാനമായി മാറി. 

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- ഒരു അടിമസ്ത്രീ വിവാഹിതയായിരിക്കെ, ഭർത്താവ് അടിമയായി തുടരുകയും അവൾ മാത്രം മോചിതയാവുകയും ചെയ്താൽ, ആ വിവാഹബന്ധത്തിൽ തുടരണോ അതോ അത് റദ്ദാക്കണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം അവൾക്കുണ്ട്. എന്നാൽ ഭർത്താവ് സ്വതന്ത്രനാണെങ്കിൽ അവൾക്ക് ഈ അവകാശമില്ല.

2- വിവാഹിതയായ ഒരു അടിമസ്ത്രീയെ ഉടമസ്ഥൻ മറ്റൊരാൾക്ക് വിൽക്കുന്നത് വഴി അവളുടെ വിവാഹബന്ധം വേർപെടുകയോ (ത്വലാഖ് സംഭവിക്കുകയോ) ഇല്ല.

3- വിവാഹിതയായ അടിമസ്ത്രീയെ ഉടമസ്ഥൻ മോചിപ്പിക്കുന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം അവളുടെ വിവാഹബന്ധം തകരുകയോ വിവാഹമോചനം സംഭവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല (അവൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ അത് റദ്ദാക്കാം എന്ന് മാത്രം).

4- അടിമകളായ ദമ്പതികളിൽ ഒരാളെ മാത്രമായി വിൽക്കുന്നതിൽ വിരോധമില്ല. എന്നാൽ അടിമകളായ സഹോദരങ്ങളെയോ, അടിമസ്ത്രീയെയും അവളുടെ കുഞ്ഞിനെയോ തമ്മിൽ വേർപിരിച്ചുകൊണ്ട് വിൽക്കുന്നത് ഇസ്‌ലാമിൽ വിലക്കപ്പെട്ടതാണ്.

5- ഒരു ദരിദ്രന് ധർമ്മമായി (സദഖ) ലഭിച്ച വസ്തു അയാൾക്ക് ഉടമസ്ഥാവകാശമുള്ളതാണ്. അതിനാൽ അത് ധർമ്മം വാങ്ങാൻ അനുവാദമില്ലാത്ത സമ്പന്നർക്കോ മറ്റോ സമ്മാനമായി നൽകാൻ അയാൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്.

6- തന്‍റെ വീട്ടിലെ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഭക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചും ഗൃഹനാഥൻ വീട്ടുകാരോട് ചോദിക്കുന്നത് തെറ്റല്ല എന്നതിന് ഇത് തെളിവാണ്.

7- മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട അടിമയുടെ മേലുള്ള അവകാശം (വലാഅ്) മോചിപ്പിച്ചവന് മാത്രമായിരിക്കും. അത് മറ്റൊരാളിലേക്ക് ഒരു തരത്തിലും മാറില്ല.

8- ഒരാൾക്ക് വേണ്ടി മറ്റൊരാൾ ചിലവിനു നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ പോലും (ഉദാഹരണത്തിന് ബരീറക്ക് ആയിശ رضي الله عنها ചിലവിന് നൽകുന്നുണ്ട്) അവർക്ക് സ്വദഖ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് തടസ്സമില്ല.

9- നബി صلى الله عليه وسلم യെപ്പോലെ സ്വദഖ ഹറാമായവർക്കും, ആ വസ്തുവിന്‍റെ വിധി മാറുകയാണെങ്കിൽ (സ്വദഖയായി ലഭിച്ചത് മറ്റൊരാൾ സമ്മാനമായി നൽകുമ്പോൾ) അത് ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.

10- കൈവശം കിട്ടുന്ന സമ്പത്തിന്‍റെ ഉറവിടത്തെക്കുറിച്ച് സംശയങ്ങളില്ലെങ്കിൽ അമിതമായി അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല. അതുപോലെ മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ അറുക്കപ്പെട്ട മാംസത്തെക്കുറിച്ചും അനാവശ്യമായി സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.

11- ഇസ്‌ലാമിക നിയമങ്ങളെ പൊതുവായി 'സുന്നത്തുകൾ' എന്ന് വിളിക്കാം, അവയിൽ നിർബന്ധമായ കാര്യങ്ങൾ (വാജിബ്) ഉൾപ്പെട്ടാലും ശരി.

12- തർക്കങ്ങളിൽ കക്ഷികൾക്കിടയിൽ വിട്ടുവീഴ്ചക്കും ദയക്കും വേണ്ടി ഭരണാധികാരിയോ നേതാവോ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത് നല്ലതാണ് (നബി صلى الله عليه وسلم ബരീറയോട് ഭർത്താവിനെ സ്വീകരിക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്തത് പോലെ).

13- നബി صلى الله عليه وسلم ക്ക് സ്വദഖ (ധർമ്മം) ഭക്ഷിക്കൽ നിഷിദ്ധമാണെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇതിൽ തെളിവുണ്ട്.