565 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 305 دروس الحديث - അടിമമോചനവും 'വലാഅ്' എന്ന ബന്ധവും

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

അടിമമോചനവും 

'വലാഅ്' എന്ന ബന്ധവും

305 - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رضي الله عنهما (أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلاءِ وَعَنْ هِبَتِهِ) .

അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്യുന്നു:  "നബി صلى الله عليه وسلم 'വലാഅ്' (മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട അടിമയുമായുള്ള ബന്ധം) വിൽക്കുന്നതും അത് ദാനം ചെയ്യുന്നതും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു."

വിവരണം 

    അടിമയെ മോചിപ്പിച്ച വ്യക്തിക്കാണ് അയാളുടെ 'വലാഅ്' (അടിമയുമായുള്ള ബന്ധം) അവകാശപ്പെട്ടത്. ഇസ്‌ലാം ഇതിനെ കുടുംബബന്ധം (നസബ്) പോലെയുള്ള ഒരു ബന്ധമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

 വലാഅ് എന്നത് അടിമമോചനം എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ സ്ഥിരപ്പെടുന്ന ഒരു അവകാശമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അത് യാതൊരു കാരണവശാലും മറ്റൊരാളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല. നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "വലാഅ് എന്നത് കുടുംബബന്ധം (നസബ്) പോലെയുള്ള ഒരു ബന്ധമാണ്; അത് വിൽക്കാനോ ദാനം ചെയ്യാനോ പാടുള്ളതല്ല." (ഹാകിം).

    ഇമാം ഖത്വാബി رحمه الله പറയുന്നു: വലാഅ് എന്നത് കുടുംബബന്ധത്തിന് (നസബ്) തുല്യമായതിനാൽ, ഒരാൾ അടിമയെ മോചിപ്പിക്കുമ്പോൾ അയാൾക്ക് വലാഅ് സ്ഥിരപ്പെടുന്നു. ഇത് ഒരാൾക്ക് ഒരു കുട്ടി ജനിക്കുമ്പോൾ ആ കുട്ടിക്ക് പിതാവുമായുള്ള കുടുംബബന്ധം സ്ഥിരപ്പെടുന്നത് പോലെയാണ്. തന്‍റെ കുട്ടി മറ്റൊരാളുടേതാണെന്ന് ഒരാൾ വാദിച്ചാൽ ആ കുട്ടിയുടെ കുടുംബബന്ധം സ്വന്തം പിതാവിൽ നിന്നും മാറിപ്പോകില്ലല്ലോ. അതുപോലെ തന്നെ വലാഅ് അതിന്‍റെ യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥനിൽ നിന്നും മറ്റൊരാളിലേക്ക് മാറ്റാൻ ആഗ്രഹിച്ചാലും അത് മാറുന്നതല്ല.

 ഈ ഹദീസിലൂടെ നബി صلى الله عليه وسلم 'വലാഅ്' വിൽക്കുന്നതും അത് ദാനം ചെയ്യുന്നതും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. അടിമമോചനത്തിലൂടെ സ്ഥിരപ്പെടുന്ന ഒരവകാശമാണ് വലാഅ്. ജാഹിലിയ്യാ കാലഘട്ടത്തിൽ കച്ചവടത്തിലൂടെയും മറ്റും അവർ ഈ ബന്ധം കൈമാറ്റം ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് അത് വിലക്കി.

  ഒരാൾ തന്‍റെ അടിമയെ മോചിപ്പിക്കുന്നു, അങ്ങനെ ആ അടിമ സ്വതന്ത്രനാകുന്നു. എങ്കിലും അയാളുടെ 'വലാഅ്' മോചിപ്പിച്ച വ്യക്തിയിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ ബന്ധത്തിന് ചില അവകാശങ്ങളുണ്ട്; അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് അനന്തരാവകാശം. മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട അടിമ മരണപ്പെടുകയും അയാൾക്ക് സ്വത്തുണ്ടായിരിക്കുകയും എന്നാൽ മറ്റ് അവകാശികളാരും ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അയാളെ മോചിപ്പിച്ച വ്യക്തിക്ക് ആ സ്വത്ത് 'വലാഅ്' വഴി ലഭിക്കുന്നതാണ്.

  കുടുംബബന്ധം (നസബ്) പോലെയാണ് വലാഅ്. കുടുംബബന്ധം എങ്ങനെയാണോ വിൽക്കാനോ ദാനം ചെയ്യാനോ കഴിയാത്തത്, അതുപോലെ വലാഅ് എന്ന അവകാശവും പകരത്തിന് പകരമായോ അല്ലാതെയോ കൈമാറാൻ പാടില്ലെന്ന് നബി صلى الله عليه وسلم വിലക്കി. കൂടാതെ, സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഒരാൾ തന്‍റെ പണം നൽകി വാങ്ങിയ അടിമയെ മോചിപ്പിക്കുക വഴി വലിയൊരു ഉപകാരമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ആ ഉപകാരം ചെയ്ത വ്യക്തിക്ക് മാത്രമുള്ളതാണ് ആ ബന്ധം. അത് മറ്റൊരാൾക്കും അവകാശപ്പെട്ടതല്ല.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- വലാഅ്' വിൽക്കുന്നതും, അത് ദാനം ചെയ്യുന്നതും, ഉടമസ്ഥാവകാശം മാറ്റുന്ന മറ്റേതൊരു ഇടപാടും നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

2- ഇമാം ഇബ്നു ദഖീഖുൽ ഈദ് رحمه الله പറയുന്നു: 'വലാഅ്' എന്നത് 'അടിമമോചനം' എന്ന ഒരു പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്ഥിരപ്പെടുന്ന അവകാശമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഒരു തരത്തിലും അത് മറ്റൊരാളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യാൻ സാധ്യമല്ല. കാരണം, ഒരു പ്രത്യേക ഗുണത്താൽ സ്ഥിരപ്പെട്ട അവകാശം ആ ഗുണം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം നിലനിൽക്കും. ആ പ്രവൃത്തി ചെയ്തവർക്കല്ലാതെ മറ്റാർക്കും അത് അർഹതപ്പെട്ടതുമല്ല.

3- ഇതിലെ നിരോധനം ആ ഇടപാട് അസാധുവാണെന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ വലാഅ് കൈമാറ്റം ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള കരാറുകൾക്ക് നിയമസാധുതയില്ല.

4- കുടുംബബന്ധം പോലെ ഒരിക്കലും വേർപെടുത്താൻ കഴിയാത്ത ഒരു ബന്ധമാണിത്.

5- അടിമയെ മോചിപ്പിച്ച വ്യക്തിക്ക് മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിയുടെ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്. അടിമക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന വലിയ അനുഗ്രഹം നൽകിയതിനാലാണ് ഈ അവകാശം ലഭിക്കുന്നത്.

6- അടിമകളോട് ഇസ്‌ലാം കാണിക്കുന്ന ആർദ്രതയും കാരുണ്യവും ഇതിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാണ്.