563 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 303 دروس الحديث - അനന്തരാവകാശം വീതിക്കുമ്പോള്‍

 

 

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

അനന്തരാവകാശം വീതിക്കുമ്പോള്‍

بابُ الفَرَائِضِ

അനന്തരാവകാശം

303 - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما عَنْ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: (أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا، فَمَا بَقِيَ فَهُوَ لأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ) .
وَفِي رِوَايَةٍ: (اقْسِمُوا الْمَالَ بَيْنَ أَهْلِ الْفَرَائِضِ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ فَمَا تَرَكَتْ: فَلأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ) .

അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما നിവേദനം, നബി صلى الله عليه وسلم അരുളി:  "നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ഓഹരികൾ (അനന്തരാവകാശങ്ങള്‍) അവക്ക് അവകാശപ്പെട്ടവർക്ക് നൽകുക. അതിനുശേഷം ബാക്കിയുള്ളത് ഏറ്റവും അടുത്ത പുരുഷ ബന്ധുവിനുള്ളതാണ്."

    മറ്റൊരു റിപ്പോർട്ടിൽ ഇപ്രകാരം വന്നിരിക്കുന്നു: "അല്ലാഹുവിന്‍റെ കിതാബിൽ (ഖുർആൻ) പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ഓഹരികൾ അവകാശികൾക്കിടയിൽ വീതം വെക്കുക. അതിനുശേഷം എന്ത് ബാക്കിയുണ്ടോ അത് ഏറ്റവും അടുത്ത പുരുഷ ബന്ധുവിനുള്ളതാണ്."

• الْفَرَائِض: അനന്തരാവകാശങ്ങള്‍
• لأَوْلَى رَجُلٍ: കുടുംബ ബന്ധത്തിൽ മരിച്ച വ്യക്തിയോട് ഏറ്റവും അടുപ്പമുള്ള പുരുഷൻ.

വിവരണം

 അല്ലാഹുവിന്‍റെ കൽപ്പനകൾക്ക് അനുസൃതമായി അനന്തരാവകാശ സ്വത്ത് അർഹരായവർക്ക് നീതിപൂർവ്വം വീതം വെക്കാൻ നബി صلى الله عليه وسلم തന്‍റെ ഉമ്മത്തിനോട് കൽപ്പിച്ചു. നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ഓഹരികൾ  അവക്ക് അവകാശപ്പെട്ടവർക്ക് നൽകുക". അതായത്, വീതം വെക്കുമ്പോൾ ഖുർആനിലും സുന്നത്തിലും കൃത്യമായ ഓഹരികൾ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടവർക്ക്  മുൻഗണന നൽകണം. അവർക്ക് ശരീഅത്ത് നിശ്ചയിച്ച ഓഹരികൾ നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ ബാക്കി വരുന്ന സ്വത്ത് 'അസബത്തുകൾക്ക്' (മരിച്ചയാളോട് ഏറ്റവും അടുത്ത പുരുഷ ബന്ധുക്കൾക്ക്) നൽകണം. 

   മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിയുടെ സ്വത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാഹു ഖുർആനിലൂടെ കൃത്യമായി നിശ്ചയിച്ചു നൽകിയ ഓഹരികളാണിവ. അവ ആറെണ്ണമാണ്: 

1. പകുതി (1/2) 
2. നാലിലൊന്ന് (1/4) 
3. എട്ടിലൊന്ന് (1/8) 
4. മൂന്നിലൊന്ന് (1/3) 
5. മൂന്നിൽ രണ്ട് (2/3) 
6. ആറിലൊന്ന് (1/6). 

 സ്വത്തിൽ നിന്ന് നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ഈ വിഹിതങ്ങളെ അല്ലാഹു 'فَرِيضَة' (നിർബന്ധ ഓഹരി) എന്നാണ് വിളിച്ചിരിക്കുന്നത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു: "അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള നിർബന്ധ ഓഹരിയായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടത്" (സൂറത്തുന്നിസാഅ്: 11). 

    ഹദീസിലെ "ഏറ്റവും അടുത്ത പുരുഷനായ വ്യക്തിക്ക്" (لأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ) എന്ന പ്രയോഗത്തെക്കുറിച്ച് താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്:

• എന്തുകൊണ്ട് 'പുരുഷൻ', 'ആൺ' എന്നീ രണ്ട് പദങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചു?

  'പുരുഷൻ' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ തന്നെ അത് ആൺ ആണെന്ന് വ്യക്തമാണല്ലോ. എന്നാൽ ഇവിടെ 'ആൺ' എന്ന് പ്രത്യേകം എടുത്തു പറഞ്ഞത്, പുരുഷൻ എന്നതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് പ്രായപൂർത്തിയായവരോ കാര്യപ്രാപ്തിയുള്ളവരോ മാത്രമാണെന്ന് ആരും തെറ്റിദ്ധരിക്കാതിരിക്കാനാണ്. ജാഹിലിയ്യാ കാലത്ത് (ഇസ്‌ലാമിന് മുൻപ്) കുട്ടികൾക്ക് അനന്തരാവകാശം നൽകാതെ അവരെ തഴയുന്ന രീതി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് ഒഴിവാക്കാനാണ് കുട്ടിയാണെങ്കിലും മുതിർന്നവനാണെങ്കിലും ആൺവർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട അടുത്ത ബന്ധുവിന് അവകാശം ഉണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയത്.

• എന്തുകൊണ്ടാണ് പുരുഷന്മാർക്ക് ഈ പ്രത്യേകത നൽകിയത്?

  ഇതിന്‍റെ യുക്തിയെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്: പുരുഷന്മാർക്ക് വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ വഹിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കുടുംബത്തിന്‍റെ ചിലവുകൾ നോക്കുക, അതിഥികളെ സൽക്കരിക്കുക, ആഭ്യന്തര ചിലവുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുക, പിഴകളോ നഷ്ടപരിഹാരങ്ങളോ വന്നാൽ അത് ഏറ്റെടുക്കുക തുടങ്ങിയ ഭാരിച്ച ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ പുരുഷന്മാരിലാണ് നിക്ഷിപ്തമായിരിക്കുന്നത്.

    സ്വത്ത് വീതം വെക്കുമ്പോൾ ആദ്യം കൃത്യമായ ഓഹരിയുള്ളവർക്ക് നൽകുക, ബാക്കി വരുന്നത് ഏറ്റവും അടുത്ത ആൺബന്ധുവിനും നൽകുക എന്നതാണ് നബി صلى الله عليه وسلم പഠിപ്പിച്ച രീതി.

  ഇസ്‌ലാമിലെ അനന്തരാവകാശ നിയമം ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്തിന്‍റെ ഉന്നതിക്കും, അതിന്‍റെ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയുടെ കൃത്യതക്കും വലിയൊരു തെളിവാണ്. സമ്പത്തിന്‍റെ കാര്യത്തിൽ ഇസ്‌ലാം നൽകുന്ന വലിയ പരിഗണനയുടെ അടയാളവുമാണത്. ഇസ്‌ലാമിന്‍റെ പൂർണ്ണതക്കും സാർവ്വത്രികതക്കും വ്യക്തമായ തെളിവു നൽകുന്ന ഈ വ്യവസ്ഥ, സ്വത്തിന്‍റെ പേരിൽ കുടുംബങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള പിണക്കങ്ങളിൽ നിന്നും തർക്കങ്ങളിൽ നിന്നും കുടുംബബന്ധങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍ 

1- ഖുർആനിൽ അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ചു നൽകിയ കൃത്യമായ അനന്തരാവകാശ ഓഹരികൾക്ക് അർഹരായവർക്ക് അത് നൽകൽ നിർബന്ധമാണ്.

2- സ്വത്ത് വീതം വെക്കുമ്പോൾ അസ്വബത്തുകളെക്കാൾ (ബാക്കി ലഭിക്കുന്ന പുരുഷ ബന്ധുക്കൾ) മുൻഗണന നൽകേണ്ടത് നിശ്ചിത ഓഹരിയുള്ളവർക്കാണ്.

3- നിശ്ചിത ഓഹരികൾ നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ ബാക്കി വരുന്ന സ്വത്ത് രക്തബന്ധത്തിൽ മരിച്ചയാളോട് ഏറ്റവും അടുത്ത അസ്വബത്തുകൾക്ക് നൽകണം.

4- അനന്തരാവകാശ സ്വത്ത് വീതം വെക്കുന്നത് അഹ്‌ലുൽ ഫറാഇദുകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കണം.

5- ഫർദ് അവകാശികൾക്ക് അവരുടെ ഓഹരി നൽകിയ ശേഷം എന്ത് ബാക്കിയുണ്ടോ അത് അസ്വബത്തിനുള്ളതാണ്.

6- അസ്വബത്തുകളിൽ തന്നെ ഏറ്റവും അടുത്തവർക്കാണ് മുൻഗണന. 

7- മരിച്ച വ്യക്തിക്ക് മകൻ ഇല്ലാത്ത പക്ഷം, മകന്‍റെ മകൻ (പേരമകൻ) ആ സ്വത്തിന് പൂർണ്ണ അവകാശിയായി മാറും എന്നതിന് ഇതിൽ തെളിവുണ്ട്.

8- മരിച്ച വ്യക്തിക്ക് പിതാവ് ജീവിച്ചിരിപ്പില്ലെങ്കിൽ പിതാമഹൻ എല്ലാ സ്വത്തിനും അവകാശിയാകും.

9- നിശ്ചിത ഓഹരികൾ നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ സ്വത്ത് മുഴുവൻ തീർന്നുപോയാൽ അസ്വബത്തിന് ഒന്നും ലഭിക്കില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്: ഒരു സ്ത്രീ മരണപ്പെട്ടു, അവർക്ക് ഒരു മകളും ഒരു സഹോദരിയും ഒരു പിതൃസഹോദര പുത്രനും ഉണ്ടെന്ന് കരുതുക. മകൾക്ക് പകുതിയും (1/2), സഹോദരിക്ക് ബാക്കി പകുതിയും (1/2) ലഭിക്കുന്നതോടെ സ്വത്ത് തീരുമെന്നതിനാൽ പിതൃസഹോദര പുത്രന് ഒന്നും ലഭിക്കില്ല.