402 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 142- دروس الحديث - തഹിയ്യത്ത് നമസ്കാരം

  

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ)  

തഹിയ്യത്ത് നമസ്കാരം

142 - عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رضي الله عنهما قَالَ: ((جَاءَ رَجُلٌ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ. فَقَالَ: صَلَّيْتَ يَا فُلانُ؟ قَالَ: لا. قَالَ: قُمْ فَارْكَعْ رَكْعَتَيْنِ. وَفِي رِوَايَةٍ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ)) .

ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുല്ല رضي الله عنهما വിൽ നിന്ന് നിവേദനം. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "നബി صلى الله عليه وسلم വെള്ളിയാഴ്ച ജനങ്ങളോട് ഖുത്ബ (പ്രസംഗം) നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ഒരാൾ പള്ളിയിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചു: 'ഹേ മനുഷ്യാ, നീ നമസ്കരിച്ചുവോ?' അയാൾ പറഞ്ഞു: 'ഇല്ല.' അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: 'എങ്കിൽ എഴുന്നേറ്റ് രണ്ട് റകഅത്ത് നമസ്കരിക്കുക.'" (മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ 'നീ രണ്ട് റകഅത്ത് നമസ്കരിക്കുക' എന്നാണ് വന്നിട്ടുള്ളത്).

വിവരണം

  'തഹിയ്യത്തുൽ മസ്ജിദ്' നമസ്കാരം നബി صلى الله عليه وسلم കൽപ്പിക്കുകയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത സുന്നത്തുകളിൽ പെട്ടതാണ്. ജുമുഅ ഖുത്ബക്കിടയിൽ ഇമാം മിമ്പറിലായിരിക്കുമ്പോൾ പോലും ഇത് നിർവ്വഹിക്കാൻ കല്‍പിച്ചിരിക്കുന്നു.

    ഈ ഹദീസിൽ ഉള്ളതുപോലെ, ജാബിർ ബ്നു അബ്ദില്ല رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: നബി صلى الله عليه وسلم വെള്ളിയാഴ്ച ഖുത്ബ നിർവ്വഹിക്കുകയായിരുന്നു. നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ഖുത്ബക്കിടയിൽ ഒരാൾ പള്ളിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. എന്നിട്ട് നമസ്കരിക്കാതെ ഇരുന്നു. അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: "ഹേ, മനുഷ്യാ, നീ നമസ്കരിച്ചോ?". അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യൻ 'ഇല്ല' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.

  സുലൈക് അൽ-ഗത്വഫാനി رضي الله عنه  ആണ് ഖുത്ബ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കേ മസ്ജിദുന്നബവിയിൽ പ്രവേശിച്ചത്. തഹിയ്യത്ത് നമസ്കരിക്കാതെ അദ്ദേഹം ഖുത്ബ കേൾക്കാനായി ഇരുന്നത്  ഒന്നുകിൽ അതിൻ്റെ വിധി അറിയാത്തതുകൊണ്ടായിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ഖുത്ബ കേൾക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ പ്രധാനമെന്ന് അദ്ദേഹം ധരിച്ചതുകൊണ്ടായിരിക്കാം.

    അപ്പോൾ എഴുന്നേൽക്കാനും, തഹിയ്യത്തുൽ മസ്ജിദായി രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കാനും നബി صلى الله عليه وسلم അദ്ദേഹത്തോട് കൽപ്പിച്ചു. ബുഖാരിയിലും മുസ്‌ലിമിലും (സ്വഹീഹൈനി) അബൂ ഖതാദ അൽ-അൻസാരി رضي الله عنه വിൽ നിന്ന് വന്നിട്ടുണ്ട്: അല്ലാഹുവിൻ്റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "നിങ്ങളിൽ ഒരാൾ പള്ളിയിൽ വന്നാൽ രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നത് വരെ ഇരിക്കരുത്."

    ആ രണ്ട് റക്അത്തുകൾ ലഘൂകരിക്കുക (ചുരുക്കുക) എന്നതാണ് സുന്നത്ത്. സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിമിൽ വന്നതുപോലെ: "നീ രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുക, അവ രണ്ടിലും ചുരുക്കുക (വേഗത്തിലാക്കുക)." അവ രണ്ടും ലഘുവായി നമസ്കരിക്കാനാണ് അവിടുന്ന് അറിയിച്ചത്. അങ്ങനെ (പെട്ടെന്ന്) അതിൽ നിന്ന് വിരമിക്കാനും ഖുത്ബ ശ്രദ്ധിക്കാനും വേണ്ടിയാണത്. ഈ രണ്ട് റക്അത്തുകളുടെയും പ്രാധാന്യത്തെയാണ് ഈ ഹദീസ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

  ആവശ്യസമയത്ത് ആ മനുഷ്യനെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനും, അവിടെ സന്നിഹിതരായ എല്ലാവർക്കും ആ അറിവ് പകർന്നുനൽകുന്നതിനും വേണ്ടി, നിറഞ്ഞ ആ സദസ്സിൽ വെച്ചാണ് നബി صلى الله عليه وسلم അത് പറഞ്ഞത്. തഹിയ്യത്തിന്‍റെ ആവശ്യകതയും പ്രാധാന്യവും വലിയതാണ് എന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

 അതുകൊണ്ട്, ഖത്വീബ് പ്രസംഗിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും പള്ളിയിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ, അവന്‍ വേഗം രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചതിന് ശേഷം ഇരിക്കണം. ജുമുഅയിലും അല്ലാത്തപ്പോഴുമെല്ലാം ഈ സുന്നത്ത് നിര്‍വ്വഹിക്കണം. ഇത് വാജിബ് ആണെന്ന് ചില പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

    ഏത് സമയത്ത് പള്ളിയില്‍ പ്രവേശിച്ചാലും രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കണം. നമസ്കാരം വിലക്കപ്പെട്ട സമയത്താണെങ്കിലും ശരി. ഈ സന്ദർഭത്തിൽ തഹിയ്യത്തുൽ മസ്ജിദ് നമസ്കരിക്കാനുള്ള കൽപന, അത് നിർബന്ധമാണ് (വാജിബ്) എന്നതിനുള്ള തെളിവുകളിൽ പെട്ടതാണ് എന്ന അഭിപ്രായം പണ്ഡിതന്മാര്‍ക്ക് ഉണ്ട്. കാരണം അതൊരു സുന്നത്ത് (ഐച്ഛികം) മാത്രമായിരുന്നെങ്കിൽ, ഈയൊരു സന്ദർഭത്തിൽ നബി صلى الله عليه وسلم അതിന് കൽപ്പിക്കുമായിരുന്നില്ല. അത് നിർബന്ധമാണെന്നതിനുള്ള തെളിവ് താഴെ പറയുന്നവയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നു:

1) നബി صلى الله عليه وسلم തന്‍റെ ഖുത്ബ (പ്രസംഗം) നിർത്തിവെക്കുകയും, ആ വിഷയത്തിൽ ആ മനുഷ്യനോട് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു.

2) ഖുത്ബ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കി നമസ്കാരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. ഖുത്ബ ശ്രദ്ധിക്കുക എന്നത് നിർബന്ധമാണ് (വാജിബ്). ഒരു നിർബന്ധ കാര്യത്തെ (ഒഴിവാക്കാൻ), അതിന് തുല്യമോ അതിനേക്കാൾ ശക്തമോ ആയ മറ്റൊരു നിർബന്ധ കാര്യം കൊണ്ടല്ലാതെ സാധിക്കില്ല (അതുകൊണ്ട് ഈ നമസ്കാരവും നിർബന്ധമാണ്).

3) ഒന്നിലധികം ഹദീസുകളിൽ അതിനെക്കുറിച്ച് വന്ന കൽപനകൾ. അതിൽ പെട്ടതാണ് നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ വചനം: "നിങ്ങളിലൊരാൾ പള്ളിയിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ, രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നത് വരെ അവൻ ഇരിക്കരുത്." (ബുഖാരിയും മുസ്ലിമും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്).

    ഇമാം മുസ്‌ലിമിന്‍റെ ഒരു നിവേദനത്തിൽ, റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم യുടെ സ്വഹാബിയായ അബൂ ഖതാദ رضي الله عنه പറഞ്ഞു: "ഞാൻ പള്ളിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ ഞാനും ഇരുന്നു. ഉടനെ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചു: 'ഇരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നിന്നെ തടഞ്ഞതെന്താണ്?' അദ്ദേഹം (അബൂ ഖതാദ) പറഞ്ഞു: "ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂലേ, അവിടുന്ന് ഇരിക്കുന്നതായും ജനങ്ങൾ ഇരിക്കുന്നതായും ഞാൻ കണ്ടു (അതുകൊണ്ടാണ് ഞാനും ഇരുന്നത്).' അപ്പോൾ രസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളിലൊരാൾ പള്ളിയിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നത് വരെ അവൻ ഇരിക്കരുത്.'"

  ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ബ്നു സ്വാലിഹ് അല്‍ ഉസൈമീന്‍ رحمه الله പറഞ്ഞു: "'തഹിയ്യത്തുൽ മസ്ജിദ്' നിർബന്ധമാണ് (വാജിബ്) എന്ന അഭിപ്രായം ശക്തമായ ഒരു അഭിപ്രായമാണ്. എങ്കിലും, അത് 'ശക്തമായ സുന്നത്ത്' (സുന്നത്തു മുഅക്കദ) ആണെന്ന അഭിപ്രായമാണ് (സത്യത്തോട്) ഏറ്റവും അടുത്തത്. (യഥാർത്ഥ) അറിവ് അല്ലാഹുവിൻ്റെ പക്കലാണ്." (മജ്മൂഉൽ ഫതാവ: 14/354)

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- 'തഹിയ്യത്തുൽ മസ്ജിദ്' നമസ്കാരത്തിൻ്റെ പ്രാധാന്യം. നബി صلى الله عليه وسلم തൻ്റെ ഖുത്ബ നിർത്തിവെക്കുകയും അത് നമസ്കരിക്കാൻ കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതില്‍ നിന്ന് അതിന്‍റെ മഹത്വം മനസ്സിലാക്കാം. നമസ്കരിക്കുന്നയാൾക്ക് (ആ സമയം) ഖുത്ബ കേൾക്കാൻ സാധിക്കില്ലെങ്കിൽ കൂടി (അത് നിർവ്വഹിക്കാൻ കൽപ്പിച്ചു).

2- ഖുത്ബ സമയത്ത് ഖത്വീബിനും (പ്രസംഗകൻ), അദ്ദേഹം സംസാരിക്കുന്ന വ്യക്തിക്കും ആവശ്യത്തിനും നന്മയ്ക്കും (മസ്'ലഹത്തിനും) വേണ്ടി സംസാരിക്കാം.

3- നബി صلى الله عليه وسلم ഒരു തെറ്റ് കണ്ടാൽ, അത് ഏത് അവസ്ഥയിലാണെങ്കിലും മൗനം പാലിക്കില്ല (അത് തിരുത്തും).

4- പള്ളിയില്‍ കയറി തഹിയ്യത്ത് നമസ്കരിക്കാതെ അല്പസമയം ഇരിക്കുന്നത് ആ നമസ്കാരത്തിൻ്റെ സമയത്തെയും സുന്നത്തിനെയും ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല. കാരണം ആ മനുഷ്യൻ ഇരുന്നു, എന്നിട്ടും നബി صلى الله عليه وسلم അദ്ദേഹത്തോട് എഴുന്നേറ്റ് നമസ്കരിക്കാൻ കൽപ്പിച്ചു. എങ്കിലും, ഇരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അത് നിർവ്വഹിക്കല്‍ ആണ് വേണ്ടത്, ഇരുന്നതിന് ശേഷം നിർവ്വഹിക്കുന്നത് അത് 'ഖളാഅ്' (വീട്ടൽ) ആയും പരിഗണിക്കപ്പെടും.

5- തഹിയ്യത്തുൽ മസ്ജിദ് നിയമമാണെന്നും, അത് ശക്തമായ സുന്നത്താണെന്നും, അത് രണ്ട് റക്അത്താണെന്നും (ഇതിലുണ്ട്).

6- തഹിയ്യത്ത് നമസ്കാരം രണ്ട് റക്അത്താണ്.  രണ്ട് റക്അത്തിൽ കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ പാടില്ല.