347 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 87- دروس الحديث - നമസ്കാരത്തിന്‍റെ രൂപം

 

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ)  

നമസ്കാരത്തിന്‍റെ രൂപം

87 - عَنْ عَائِشَةَ رضي الله عنها قَالَتْ: ((كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتَفْتِحُ الصَّلاةَ بِالتَّكْبِيرِ، وَالْقِرَاءَةَ بـ «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» وَكَانَ إذَا رَكَعَ لَمْ يُشْخِصْ رَأْسَهُ وَلَمْ يُصَوِّبْهُ وَلَكِنْ بَيْنَ ذَلِكَ ، وَكَانَ إذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَائِماً، وَكَانَ إذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السَّجْدَةِ لَمْ يَسْجُدْ، حَتَّى يَسْتَوِيَ قَاعِداً، وَكَانَ يَقُولُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ التَّحِيَّةَ، وَكَانَ يَفْرِشُ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَيَنْصِبُ رِجْلَهُ الْيُمْنَى، وَكَانَ يَنْهَى عَنْ عُقْبَةِ الشَّيْطَانِ، وَيَنْهَى أَنْ يَفْتَرِشَ الرَّجُلُ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ السَّبُعِ، وَكَانَ يَخْتِمُ الصَّلاةَ بِالتَّسْلِيمِ)) .

ആഇശ رضي الله عنها യിൽ നിന്ന് നിവേദനം: അല്ലാഹുവിൻ്റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم തക്ബീർ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് നമസ്കാരം ആരംഭിക്കുകയും, പാരായണം «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» (സർവ്വലോകങ്ങളുടെ റബ്ബ് ആയ അല്ലാഹുവിനാണ് സർവ്വസ്തുതിയും) എന്നത് കൊണ്ട് തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവിടുന്ന് റുകൂഅ് ചെയ്താൽ തല ഉയർത്തുകയോ താഴ്ത്തുകയോ ചെയ്യാതെ അതിനിടയിൽ സമമായി നിർത്തുമായിരുന്നു. റുകൂഇൽ നിന്ന് തല ഉയർത്തിയാൽ നേരെ നിൽക്കുന്നതു വരെ സുജൂദ് ചെയ്യുമായിരുന്നില്ല. സുജൂദിൽ നിന്ന് തല ഉയർത്തിയാൽ നേരെ ഇരിക്കുന്നതുവരെ രണ്ടാമത്തെ സുജൂദ് ചെയ്യുമായിരുന്നില്ല. ഓരോ രണ്ട് റക്അത്തുകളിലും അവിടുന്ന് തഹിയ്യത്ത് (അത്തഹിയ്യാത്ത്) ചൊല്ലുമായിരുന്നു. ഇടത്തെ കാൽ വിരിക്കുകയും വലത്തെ കാൽ നാട്ടി വെക്കുകയും (ഇഫ്തിറാശിന്‍റെ ഇരുത്തം) ചെയ്യുമായിരുന്നു. (ചിത്രം:1) പിശാചിൻ്റെ ഇരുത്തത്തെ (ഉപ്പൂറ്റി നിലത്ത് വെച്ച് അതിൻമേൽ ഇരിക്കുക) (ചിത്രം:2) അവിടുന്ന് വിരോധിച്ചിരുന്നു. ഒരാൾ തൻ്റെ കൈകൾ വന്യമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ നിലത്ത് വിരിക്കുന്നതും അവിടുന്ന് വിലക്കിയിരുന്നു. സലാം പറയല്‍ കൊണ്ടായിരുന്നു അവിടുന്ന് നമസ്കാരം അവസാനിപ്പിച്ചിരുന്നത്.

ചിത്രം: 1

ചിത്രം:2

വിവരണം

    ഈ ഹദീസിൽ, ആഇശ رضي الله عنها നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ നമസ്കാരത്തിന്‍റെ രൂപം എങ്ങനെയെന്ന് വിവരിക്കുന്നു. അവർ പറയുന്നു: അല്ലാഹുവിൻ്റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم 'തക്ബീർ' കൊണ്ടാണ് നമസ്കാരം ആരംഭിച്ചിരുന്നത്. അതായത്, 'അല്ലാഹു അക്ബർ' (അല്ലാഹുവാണ് ഏറ്റവും വലിയവന്‍) എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് നമസ്കാരത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുകയും അതിനെ നമസ്കാരത്തിന്‍റെ തുടക്കമായി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിനെ 'തക്ബീറത്തുൽ ഇഹ്റാം' അഥവാ 'പ്രാരംഭ തക്ബീർ' എന്ന് പറയുന്നു. 

    തക്ബീറത്തുൽ ഇഹ്റാമിന് ശേഷം അവിടുന്ന് ഫാത്തിഹ പാരായണം ചെയ്യുമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, റുകൂഇലെയും അതിൽ നിന്ന് ഉയരുമ്പോഴുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ അവസ്ഥ അവർ വിവരിക്കുന്നു: അവിടുന്ന് റുകൂഅ് ചെയ്താൽ തല ഉയർത്തുകയോ താഴ്ത്തുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല, മറിച്ച് രണ്ടിനും ഇടയിലായി മുതുകും കഴുത്തും ഒരേ നിരപ്പിൽ വരുന്ന രൂപത്തിലായിരുന്നു. റുകൂഇൽ നിന്ന് തല ഉയർത്തിയാൽ നേരെ നിൽക്കുന്നതുവരെ സുജൂദ് ചെയ്യുമായിരുന്നില്ല, അതായത് റുകൂഇൽ നിന്ന് ഉയർന്നാൽ പൂർണ്ണമായി നിവർന്നു നിൽക്കുമായിരുന്നു. 

    സുജൂദിൽ നിന്ന് തല ഉയർത്തിയാൽ നേരെ ഇരിക്കുന്നതുവരെ (അടുത്ത) സുജൂദ് ചെയ്യുമായിരുന്നുമില്ല, അതായത് രണ്ട് സുജൂദുകൾക്കിടയിൽ നിവർന്നിരിക്കുമായിരുന്നു. ഓരോ രണ്ട് റക്അത്തുകൾക്ക് ശേഷവും അവിടുന്ന് 'അത്തഹിയ്യാത്ത്' ചൊല്ലുമായിരുന്നു. 

    ശേഷം തശഹ്ഹുദിലെ ഇരുത്തം എങ്ങനെയെന്നും അവർ വിവരിക്കുന്നു: അവിടുന്ന് തൻ്റെ ഇടത് കാൽപാദം വിരിച്ച് അതിന്മേൽ ഇരിക്കുകയും, വലത് കാൽപാദം നാട്ടിവെക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു (ചിത്രം:1). അതായത്, വലത് കാൽവിരലുകൾ നിലത്ത് ഊന്നി ഉപ്പൂറ്റി ഉയർത്തിവെക്കുമായിരുന്നു. രണ്ട് സുജൂദുകൾക്കിടയിലും തശഹ്ഹുദിലും നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ഇരുത്തം ഇപ്രകാരമായിരുന്നു. 

 'പിശാചിന്‍റെ ഇരുത്തം' അവിടുന്ന് വിരോധിച്ചിരുന്നു. അതിൻ്റെ രൂപം, പൃഷ്ഠഭാഗം നിലത്തമർത്തി ഇരിക്കുന്നതാണ് (ചിത്രം:2). സുജൂദിൽ, ഒരാൾ തൻ്റെ കൈകൾ വന്യമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ നിലത്ത് വിരിക്കുന്നതും അവിടുന്ന് വിലക്കിയിരുന്നു. അതായത്, സുജൂദ് ചെയ്യുമ്പോൾ കൈമുട്ടുകളും മുൻകൈകളും നിലത്ത് പതിച്ചുവെക്കുക (ചിത്രം:3). 

ചിത്രം:3

    അവസാനം, നബി صلى الله عليه وسلم സലാം കൊണ്ട് നമസ്കാരം അവസാനിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. 

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

•  നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ വാക്കുകൾ, പ്രവൃത്തികൾ, ആരാധനകൾ, ഇടപാടുകൾ തുടങ്ങിയ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ആഇശ رضي الله عنها കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. കാരണം, നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ഭാര്യമാരായിരുന്നു അവിടുത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്ത ആളുകൾ; മറ്റുള്ളവർക്ക് അറിയാത്ത അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സ്വകാര്യമായ കാര്യങ്ങൾ അവർക്കറിയാമായിരുന്നു.

• നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ സുന്നത്ത് പ്രചരിപ്പിക്കാനുള്ള ആഇശ رضي الله عنها യുടെ താല്പര്യം: "ഞാൻ എങ്ങനെ നമസ്കരിക്കുന്നത് നിങ്ങൾ കണ്ടുവോ, അതുപോലെ നിങ്ങളും നമസ്കരിക്കുക" എന്ന നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ കൽപ്പന പ്രാവർത്തികമാക്കിക്കൊണ്ട്, ഈ ഉമ്മത്തിന് നമസ്കാരത്തിന്‍റെ രൂപം പഠിപ്പിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയായിരുന്നു ഇത്.

• നമസ്കാരം തക്ബീറത്തുൽ ഇഹ്റാം കൊണ്ടാണ് ആരംഭിക്കേണ്ടത്. ഇത് നമസ്കാരത്തിൻ്റെ ഒരു സുപ്രധാന ഘടകമാണ് (റുക്ൻ). ഇത് കൂടാതെ നമസ്കാരം ശരിയാവുകയില്ല; നമസ്കരിക്കുന്നയാൾ ഇമാമോ, മഅ്മൂമോ, തനിച്ചു നമസ്കരിക്കുന്നവനോ ആവട്ടെ, ഫർള് നമസ്കാരമോ സുന്നത്ത് നമസ്കാരമോ ആവട്ടെ, ഇത് നിർബന്ധമാണ്.

• തക്ബീറത്തുൽ ഇഹ്റാം "അല്ലാഹു അക്ബർ" എന്ന പദം കൊണ്ടു മാത്രമേ സാധുവാകുകയുള്ളൂ. മറ്റേതെങ്കിലും പദം ഇതിന് പകരമാവില്ല.

• ഫാത്തിഹ പാരായണം ചെയ്യാതെ നമസ്കാരം ശരിയാവുകയില്ല. ഫാത്തിഹക്ക് ശേഷം ഓതുന്ന സൂറത്ത് ഫാത്തിഹക്ക് മുമ്പായി ഓതാനും പാടില്ല.

• പ്രാരംഭ പ്രാർത്ഥന (ദുആഉൽ ഇസ്തിഫ്താഹ്), തഅവ്വുദ് (അഊദു...), ബസ്മല (ബിസ്മി...) എന്നിവ ഉറക്കെ ഓതേണ്ടതില്ല. കാരണം, നബി صلى الله عليه وسلم അപ്രകാരം ചെയ്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ആഇശ رضي الله عنها അത് രേഖപ്പെടുത്തുമായിരുന്നു.

• റുകൂഅ് നമസ്കാരത്തിലെ ഒരു ഘടകമാണ് (റുക്ൻ).

• റുകൂഇൽ തലയും മുതുകും ഒരേ നിരപ്പിൽ വെക്കുകയെന്നതാണ് സുന്നത്ത്. തല ഉയർത്തുകയോ മുതുകിനെക്കാൾ താഴ്ത്തുകയോ ചെയ്യാതെ, തല മുതൽ നടുവിൻ്റെ താഴ്ഭാഗം വരെ നേരെയാക്കണം.

• റുകൂഇൽ നിന്ന് ഉയരൽ (ഇഅ്തിദാൽ) നമസ്കാരത്തിലെ ഒരു ഘടകമാണ് (റുക്ൻ).

• സുജൂദ് നമസ്കാരത്തിലെ ഒരു ഘടകമാണ് (റുക്ൻ).

• ആദ്യത്തെ സുജൂദിൽ നിന്ന് ഉയർന്നാൽ നിവർന്നിരിക്കൽ നിർബന്ധമാണ്. നേരെ ഇരുന്നതിന് ശേഷം മാത്രമേ രണ്ടാമത്തെ സുജൂദ് ചെയ്യാവൂ. ഈ ഇരുത്തം നമസ്കാരത്തിന്‍റെ ഒരു ഘടകമാണ് (റുക്ൻ).

• രണ്ട് സുജൂദുകൾക്കിടയിലുള്ള ഇരുത്തം നമസ്കാരത്തിലെ ഒരു ഘടകമാണ് (റുക്ൻ).

• നമസ്കാരം രണ്ട്, മൂന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ നാല് റക്അത്തുള്ളതാണെങ്കിലും, എല്ലാ രണ്ട് റക്അത്തുകൾക്ക് ശേഷവും തശഹ്ഹുദ് ചൊല്ലേണ്ടതാണ്. ഇത് നമസ്കാരത്തിൻ്റെ വാജിബാത്തുകളിൽ (നിർബന്ധ കാര്യങ്ങളിൽ) പെട്ടതാണ്.

• നമസ്കാരത്തില്‍ തശഹ്ഹുദ് ചൊല്ലുമ്പോഴുള്ള ഇരുത്തത്തിൻ്റെ (ഇഫ്തിറാശിന്‍റെ ഇരുത്തം) ശരിയായ രൂപം ഇടത് കാൽപാദം വിരിച്ച് അതിന്മേൽ ഇരിക്കുകയും വലത് കാൽപാദം നാട്ടിവെക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്.

• "പിശാചിൻ്റെ ഇരുത്തത്തെ നബി صلى الله عليه وسلم വിരോധിച്ചിരുന്നു" എന്ന പ്രസ്താവന, ചില പ്രത്യേകതരം ഇരുത്തങ്ങൾ പിശാചിനോട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. ചിത്രം:2 ലെ ഇരുത്തം അതില്‍ പെട്ടതാണ്.

• നമസ്കാരത്തിലെ രൂപങ്ങളിൽ പിശാചിനോട് സാദൃശ്യപ്പെടുന്നതിനെ വിലക്കിയിരിക്കുന്നു.

• നമസ്കാരത്തിൽ വന്യമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ കൈകൾ നിലത്ത് വിരിക്കുന്നതിനെ വിലക്കിയിരിക്കുന്നു. ചിത്രം:3 നോക്കുക. 

• നമസ്കാരത്തിൽ തസ്‌ലീം (സലാം വീട്ടൽ) നിയമമാക്കപ്പെട്ടതാണെന്നും അത് നമസ്കാരത്തിൻ്റെ ഒരു ഘടകമാണെന്നുമുള്ളതിനുള്ള തെളിവാണിത്.

• ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചതിൽ നിന്ന് ആഇശ رضي الله عنها യുടെ വിജ്ഞാനത്തിൻ്റെ വിശാലതയും ഓർമ്മശക്തിയും വ്യക്തമാകുന്നു.