411 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 151- دروس الحديث - പെരുന്നാള്‍ നമസ്കാരവും ഉപദേശവും

  

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ)  

പെരുന്നാള്‍ നമസ്കാരവും ഉപദേശവും

പെരുന്നാള്‍ നമസ്കാരത്തിന് 

ബാങ്കും ഇഖാമത്തും ഇല്ല

151 - عَنْ جَابِرٍ رضي الله عنه قَالَ: ((شَهِدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْعِيدِ. فَبَدَأَ بِالصَّلاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ، بِلا أَذَانٍ وَلا إقَامَةٍ. ثُمَّ قَامَ مُتَوَكِّئًا عَلَى بِلالٍ، فَأَمَرَ بِتَقْوَى اللَّهِ تَعَالَى، وَحَثَّ عَلَى طَاعَتِهِ، وَوَعَظَ النَّاسَ وَذَكَّرَهُمْ، ثُمَّ مَضَى حَتَّى أَتَى النِّسَاءَ فَوَعَظَهُنَّ وَذَكَّرَهُنَّ، وَقَالَ: يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ، تَصَدَّقْنَ. فَإِنَّكُنَّ أَكْثَرُ حَطَبِ جَهَنَّمَ، فَقَامَتْ امْرَأَةٌ مِنْ سِطَةِ النِّسَاءِ، سَفْعَاءُ الْخَدَّيْنِ فَقَالَتْ: لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ: لأَنَّكُنَّ تُكْثِرْنَ الشَّكَاةَ، وَتَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ. قَالَ: فَجَعَلْنَ يَتَصَدَّقْنَ مِنْ حُلِيِّهِنَّ يُلْقِينَ فِي ثَوْبِ بِلالٍ مِنْ أَقْرَاطِهِنَّ وَخَوَاتِيمِهِنَّ)) .

ജാബിർ رضي الله عنه വിൽ നിന്ന് നിവേദനം: അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഞാൻ നബി صلى الله عليه وسلم യോടൊപ്പം പെരുന്നാൾ ദിവസം പങ്കെടുത്തു. അപ്പോൾ, അവിടുന്ന് ഖുത്ബക്ക് മുമ്പ് നമസ്കാരം കൊണ്ട് തുടങ്ങി; (അതിന്) ബാങ്കോ ഇഖാമത്തോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ശേഷം, അവിടുന്ന് ബിലാലിൻ്റെ മേൽ ഊന്നിക്കൊണ്ട് എഴുന്നേറ്റുനിന്നു. എന്നിട്ട് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള തഖ്‌വ കൊണ്ട് കൽപ്പിക്കുകയും, അവനെ അനുസരിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും, ജനങ്ങൾക്ക് ഉപദേശം നൽകുകയും, അവരെ ഉദ്ബോധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അവിടുന്ന് (അവിടെ നിന്ന്) സ്ത്രീകളുടെ അടുക്കലേക്ക് എത്തി  അവർക്ക് ഉപദേശം നൽകുകയും അവര്‍ക്ക് ഉദ്ബോധനം നല്‍കുകയും ചെയ്തു. അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: 'ഓ സ്ത്രീ സമൂഹമേ, നിങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യുക. കാരണം, നിങ്ങളാണ് നരകത്തിലെ ഇന്ധനത്തിൽ കൂടുതലും.' അപ്പോൾ സ്ത്രീകളുടെ മധ്യത്തിലിരുന്ന, കവിളുകളിൽ കറുപ്പ് നിറം ബാധിച്ച ഒരു സ്ത്രീ എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു ചോദിച്ചു: 'അല്ലാഹുവിൻ്റെ ദൂതരേ, അതെന്തുകൊണ്ടാണ്?' അപ്പോൾ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: 'കാരണം, നിങ്ങൾ അധികമായി പരാതിപ്പെടുകയും, ഭർത്താവിനോട് നന്ദികേട് കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.' അദ്ദേഹം (ജാബിർ رضي الله عنه) പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ അവർ അവരുടെ ആഭരണങ്ങളിൽ നിന്ന് ദാനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി; അവരുടെ കമ്മലുകളും മോതിരങ്ങളും ബിലാലിൻ്റെ വസ്ത്രത്തിലേക്ക് അവർ ഇട്ടുകൊടുക്കുന്നവരായി."

سِطَةَ النساء : സ്ത്രീകളുടെ മധ്യത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൾ.

سفعاء الخدين : കവിളുകളിൽ കറുപ്പ് / ശോഷിച്ച നിറം ബാധിച്ചവൾ.

الشَّكاة : പരാതി.

تكفرن العشير : ഭർത്താവിൻ്റെ നന്മയെ നിഷേധിക്കുക / നന്ദികേട് കാണിക്കുക.

أَقراطهن : അവരുടെ കമ്മലുകൾ.

വിവരണം

    നബി صلى الله عليه وسلم  പെരുന്നാൾ ദിനത്തിലെ ഉപദേശത്തിന് വളരെയധികം പ്രാധാന്യം നൽകിയിരുന്നു; കാരണം അതിൽ ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചു കൂടുന്നതാണ്, അതുവഴി പ്രയോജനം വ്യാപകമാവുകയും വിജ്ഞാനം പ്രചരിക്കുകയും ചെയ്യും.

    ഈ ഹദീസിൽ, ജാബിർ ബ്‌നു അബ്ദില്ലാഹ് رضي الله عنهما  അറിയിക്കുന്നത്, അദ്ദേഹം നബി صلى الله عليه وسلم  യോടൊപ്പം ഫിത്ർ പെരുന്നാളിലോ അദ്ഹ (ബലി) പെരുന്നാളിലോ പെരുന്നാൾ നിസ്‌കാരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു എന്നാണ്. നബി صلى الله عليه وسلم  ആദ്യം പെരുന്നാൾ നിസ്കരിച്ചു, അതിനുശേഷം പെരുന്നാൾ ഖുത്ബ (പ്രസംഗം) നിർവ്വഹിച്ചു. പെരുന്നാൾ നിസ്‌കാരത്തിന് ബാങ്കോ ഇഖാമത്തോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

    നിസ്‌കാരം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, നബി صلى الله عليه وسلم  ബിലാൽ ബ്‌നു റബാഹ് رضي الله عنه വിൻ്റെ മേൽ ഊന്നിക്കൊണ്ട് പ്രസംഗകനായി നിന്നു. അവിടെ സന്നിഹിതരായവരോട് അവരുടെ എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കാൻ (തഖ്‌വ) അവിടുന്ന് കൽപ്പിച്ചു; അതായത്, അവർക്കും അല്ലാഹുവിൻ്റെ ശിക്ഷയ്ക്കും ഇടയിൽ ഒരു പ്രതിരോധം ഉണ്ടാക്കുക. അത്, അവൻ കൽപ്പിച്ച കാര്യങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുകയും, വിലക്കിയതും നിരോധിച്ചതുമായ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെയാണ്. അവിടുന്ന് അല്ലാഹുവിനെ അനുസരിക്കാൻ അവരോട് കൽപ്പിക്കുകയും അതിന് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

  അവിടുന്ന് "ജനങ്ങളെ ഉപദേശിച്ചു" - അതായത്: സദാചാരം കൊണ്ടും നന്മകൾ ചെയ്യാനും മറ്റുമുള്ള ഉപദേശങ്ങൾ നൽകി. അവിടുന്ന് അവരെ അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

  ശേഷം അവിടുന്ന് പുരുഷന്മാരുടെ അടുത്തുള്ള പ്രസംഗസ്ഥലത്ത് നിന്ന് നീങ്ങി സ്ത്രീകളുടെ നമസ്‌കാര സ്ഥലത്തേക്ക് വന്നു.  നബി صلى الله عليه وسلم  സ്ത്രീകളെ ഉപദേശിക്കുകയും അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിട്ട് അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: "നിങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യുക", നിങ്ങളിൽ അധികവും നരകത്തിലെ വിറകാണ്. അല്ലാഹു പറഞ്ഞതുപോലെ: "അപ്പോൾ മനുഷ്യരും കല്ലുകളും ഇന്ധനമായുള്ള നരകത്തെ നിങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുക." [ഖുർആൻ 2:24]. 'ഹത്വബ്' (വിറക്) എന്നാൽ തീ കത്തിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉണങ്ങിയ മരം. ഇവിടെ അതിൻ്റെ ആശയം: അധിക സ്ത്രീകളും നരകത്തിലെ ഇന്ധനമായിരിക്കും എന്നാണ്.

    അപ്പോൾ സ്ത്രീകളുടെ മധ്യത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്ന, കവിളുകളിൽ കറുപ്പ്/വിവർണ്ണത ബാധിച്ച ഒരു സ്ത്രീ എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് അതിൻ്റെ കാരണം എന്താണെന്ന് നബി صلى الله عليه وسلم  യോട് ചോദിച്ചു.

    നബി صلى الله عليه وسلم  അതിൻ്റെ കാരണം അറിയിച്ചു: സ്ത്രീകൾ അധികമായി പരാതി പറയുകയും, കിട്ടിയ അനുഗ്രഹങ്ങളില്‍ തൃപ്തിപ്പെടാതിരിക്കുകയും, ഭർത്താവിനോട് നന്ദികേട് കാണിക്കുകയും ചെയ്യും." അതായത്, നിങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ നന്മകളെ നിങ്ങൾ നിഷേധിക്കുകയും, നിങ്ങളുടെ മേലുള്ള അവരുടെ അവകാശങ്ങളെ നിങ്ങൾ തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്യും.

    സ്വഹീഹൈനിലെ മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ അവിടുന്ന് ഇത് വിശദീകരിച്ചു: "നിങ്ങൾ അവരിൽ ഒരാളോട് കാലം മുഴുവൻ നന്മ ചെയ്താലും, പിന്നീട് നിങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്തെങ്കിലും അവൾ കണ്ടാൽ, അവൾ പറയും: 'നിങ്ങളിൽ നിന്ന് ഞാനൊരു നന്മയും കണ്ടിട്ടില്ല!'" അങ്ങനെ ആ നന്മയ്ക്ക് അവൾ നിഷേധവും തള്ളിക്കളയലും കൊണ്ട് പ്രതികരിക്കുന്നു. അവളിൽ നന്ദികേട് ഉണ്ടാകുന്നു.

    ഭർത്താവിൻ്റെ അവകാശം മഹത്തരമാണ്. അവളുടെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കുകയും, അവളെ സംരക്ഷിക്കുകയും, അവൾക്കുവേണ്ടി സ്വയം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ, അവൾ ഭർത്താവിനോട് നന്ദിയുള്ളവളായിരിക്കുകയും അവൻ്റെ നന്മകളെ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്. ഒരാൾക്ക് ഒരു അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചാൽ അതിന് നന്ദി കാണിക്കാൻ അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്; അപ്പോൾ ഒരു സ്ത്രീക്ക് അവളുടെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഭർത്താവ് നൽകുന്ന നന്മകളുടെയും അനുഗ്രഹങ്ങളുടെയും കാര്യമെന്തായിരിക്കും!

    ശേഷം, ജാബിർ رضي الله عنه അറിയിച്ചു: സ്ത്രീകൾ അത് കേട്ടപ്പോൾ, അവർ ധരിച്ചിരുന്ന ആഭരണങ്ങളിൽ നിന്നും അലങ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നും സ്വദഖ (ദാനം) ചെയ്തു. ബിലാൽ رضي الله عنه തൻ്റെ വസ്ത്രം തുറന്ന് പിടിച്ച് അവരിൽ നിന്ന് ദാനം ശേഖരിക്കുമ്പോൾ, സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ കമ്മലുകളും -ചെവിയിൽ അണിയുന്ന ആഭരണങ്ങൾ- മോതിരങ്ങളും  അതിലേക്ക് ഇട്ടുകൊടുത്തു.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- പെരുന്നാൾ നിസ്കാരത്തിന് ബാങ്കോ ഇഖാമത്തോ അനുവദനീയമല്ല.

2- നിർബന്ധമായ അഞ്ച് നേരത്തെ നമസ്കാരങ്ങൾക്കല്ലാതെ മറ്റൊന്നിനും ബാങ്കും ഇഖാമത്തും നിയമപരമായി അനുവദിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഐച്ഛിക നമസ്കാരങ്ങൾക്കോ (നവാഫിൽ), മയ്യിത്ത് നമസ്കാരത്തിനോ, പെരുന്നാൾ നമസ്കാരത്തിനോ, മഴ തേടിയുള്ള നമസ്കാരത്തിനോ (ഇസ്തിസ്ഖാഅ്), സൂര്യ-ചന്ദ്രഗ്രഹണ നമസ്കാരങ്ങൾക്കോ ഇവ അനുവദിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

3- അല്ലാഹുവിനെ ഭയപ്പെടാനുള്ള കൽപ്പന, അവനെ അനുസരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കൽ, ഉപദേശം, ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയാണ് ഖുത്ബയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഇവയെ ഖുത്ബയുടെ നിർബന്ധ ഘടകങ്ങളായി കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

4- പരലോകത്ത് ശിക്ഷയെ തടയാനുള്ള കാരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ദാനധർമ്മം (സ്വദഖ).

5- മനുഷ്യനിൽ കണ്ടുവരുന്ന ന്യൂനതയോ പാപമോ ഇല്ലാതാക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള ഭയപ്പെടുത്തലും മുന്നറിയിപ്പും ഉപദേശത്തിൽ നൽകല്‍.

6- സംസാരിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് ഏറ്റവും അത്യാവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതിലും ആവശ്യക്കാർക്ക് ഉപദേശം നൽകുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കൊടുക്കുക.

7- ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ച് അധികമായി പരാതി പറയുന്നതും അദ്ദേഹത്തോട് നന്ദികേട് കാണിക്കുന്നതും നിഷിദ്ധമാണ്; കാരണം അവ രണ്ടും അനുഗ്രഹങ്ങളോടുള്ള നന്ദികേടിന് തെളിവാണ്, അത് നരകത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനുള്ള കാരണമായി നബി صلى الله عليه وسلم  അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു.

8-  നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രയാസകരമായ അവസ്ഥയിലും (സാമ്പത്തിക ഞെരുക്കത്തിലും), അവർക്ക് വേണ്ടി വേണ്ടി വന്നേക്കാവുന്ന സ്വന്തം ആഭരണങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യാനും നൽകാനും സ്ത്രീകൾ കാണിച്ച സന്നദ്ധത, ദീനിലുള്ള അവരുടെ ഉയർന്ന പദവിയെയും റസൂൽ صلى الله عليه وسلم യുടെ കൽപ്പന അനുസരിക്കുന്നതിലെ അവരുടെ താൽപര്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

9- സ്ത്രീക്ക് അവളുടെ സ്വന്തം സമ്പത്തിൽ നിന്ന് ദാനം ചെയ്യാൻ അനുവാദമുണ്ട്.

10- സ്ത്രീകൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും വേണ്ടിയുള്ള വിജ്ഞാന വിഷയങ്ങളിൽ അറിവുള്ളവരോട് ചോദിക്കാനുള്ള അനുവാദം.

11- ക്ഷമയുടെ പ്രാധാന്യവും സൃഷ്ടികളോട് പരാതിപ്പെടാതിരിക്കാനുള്ള പ്രോത്സാഹനവും.

12- പെരുന്നാൾ നമസ്കാരം ഖുത്ബക്ക് (പ്രസംഗത്തിന്) ശേഷമല്ല, മുമ്പാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കൽ. 

13- ദാനധർമ്മത്തിന് പ്രോത്സാഹനമുണ്ട്.

14- പെരുന്നാൾ ദിനത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രത്യേകമായി ഉപദേശം നൽകുന്നതിന്‍റെ പ്രാധാന്യം.