438 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 178- دروس الحديث - സകാത്ത് നിര്‍ബന്ധമില്ലാത്തവ

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ)  

സകാത്ത് നിര്‍ബന്ധമില്ലാത്തവ

178 - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: (لَيْسَ عَلَى الْمُسْلِمِ فِي عَبْدِهِ وَلا فَرَسِهِ صَدَقَةٌ) . وَفِي لَفْظٍ: (إلاَّ زَكَاةَ الْفِطْرِ فِي الرَّقِيقِ) .

അബൂഹുറൈറ رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم അരുളി: "ഒരു മുസ്‌ലിം തന്‍റെ അടിമയുടെ കാര്യത്തിലോ കുതിരയുടെ കാര്യത്തിലോ സകാത്ത് (സ്വദഖ) നൽകേണ്ടതില്ല." 

    മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ ഇപ്രകാരം വന്നിരിക്കുന്നു: "അടിമയുടെ കാര്യത്തിൽ ഫിത്വർ സകാത്ത് അല്ലാതെ (മറ്റൊന്നും നൽകേണ്ടതില്ല)."

വിവരണം

   സകാത്ത് എന്നത് സമ്പന്നരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കി പാവപ്പെട്ടവർക്ക് നൽകാനായി അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ച ഒരു നിർബന്ധ കർമ്മമാണ്. സമ്പന്നൻ അക്രമിക്കപ്പെടാതിരിക്കാനും പാവപ്പെട്ടവന്‍റെ അവകാശം നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാനും ഈ നിർബന്ധ കർമ്മവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ വിശദാംശങ്ങളും വിധിവിലക്കുകളും അല്ലാഹുവും അവന്‍റെ റസൂലും കൃത്യമായി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

    ഒരാളുടെ കുതിരയുടെയോ അടിമയുടെയോ കാര്യത്തിൽ സകാത്ത് നൽകേണ്ടതില്ല എന്ന് ഈ ഹദീസിലൂടെ നബി صلى الله عليه وسلم വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതായത്, ഒരാൾ സ്വന്തം വാഹനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കുതിരകൾക്കോ, സേവനത്തിനായി നിർത്തിയിട്ടുള്ള അടിമകൾക്കോ സകാത്ത് ബാധകമല്ല. എന്നാൽ, ഇവ കച്ചവടത്തിന് വേണ്ടിയുള്ളതാണെങ്കിൽ, അതിന്‍റെ മൂല്യം നിസ്വാബ് എത്തുകയും ഒരു വർഷം തികയുകയും ചെയ്താൽ സകാത്ത് നൽകേണ്ടതുണ്ട്. കാറുകൾ പോലുള്ള വ്യക്തിഗത ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ആളുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാഹനങ്ങളും യന്ത്രസാമഗ്രികളും ഇതേ നിയമത്തിന്‍റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു; അവ കച്ചവടത്തിനോ സമ്പാദ്യത്തിനോ വേണ്ടിയല്ലെങ്കിൽ സകാത്ത് നൽകേണ്ടതില്ല.

    സകാത്തിന്‍റെ അടിസ്ഥാനം തുല്യതയിലും നീതിയിലുമാണ്. അതിനാൽ തന്നെ കൃഷിയിൽ നിന്നുള്ള വിളവുകൾ, കച്ചവടച്ചരക്കുകൾ എന്നിങ്ങനെ വളരുന്നതോ വളർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതോ ആയ സമ്പത്തിലാണ് അല്ലാഹു സകാത്ത് നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ വളർച്ചയില്ലാത്തതും, സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഉപയോഗത്തിനുമായി മാറ്റിവെച്ചിട്ടുള്ളതുമായ സ്വത്തുക്കൾക്ക് സകാത്ത് നൽകേണ്ടതില്ല. കാരണം ഒരാള്‍ അത് സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.

    വാഹനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കുതിര, ഒട്ടകം, കാർ എന്നിവയും സേവനത്തിനായി നിർത്തിയിട്ടുള്ള അടിമയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ വീട്ടാവശ്യത്തിനുള്ള വിരിപ്പുകൾ, പാത്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കും സകാത്തില്ല. എന്നാൽ ഇതിൽ നിന്ന് അടിമയുടെ 'സകാത്തുൽ ഫിത്വർ' (ഫിത്വർ സകാത്ത്) ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അടിമയെ കച്ചവടത്തിന് ഉദ്ദേശിച്ചല്ലെങ്കിലും അവന്‍റെ ഫിത്വർ സകാത്ത് നൽകൽ നിർബന്ധമാണ്. കാരണം അത് സമ്പത്തുമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് വ്യക്തിയുമായി (ശരീരം) ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി ഒരു മുസ്‌ലിം മാറ്റിവെച്ചിട്ടുള്ള കുതിരയുടെയും അടിമയുടെയും കാര്യത്തിൽ സകാത്ത് ഒഴിവാക്കി നൽകിയതിലൂടെ അല്ലാഹുവിന് തന്‍റെ ദാസന്മാരോടുള്ള കാരുണ്യമാണ് ഈ ഹദീസ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

2- കച്ചവടത്തിനായി കരുതിവെച്ചിട്ടുള്ള കുതിരകൾക്കും അടിമകൾക്കും സകാത്ത് നിർബന്ധമാണ്.

3- സ്വന്തം ഉപയോഗത്തിനോ കൈവശം വെക്കാനോ (സമ്പാദ്യമായല്ല) ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള യാതൊരു വസ്തുവിനും സകാത്ത് ബാധകമല്ല.

4- അടിമകളുടെ കാര്യത്തിൽ സകാത്തുൽ ഫിത്വർ (ഫിത്വർ സകാത്ത്) നൽകൽ നിർബന്ധമാണ്.

5- ഇസ്‌ലാമിക നിയമനിർമ്മാണത്തിലെ യുക്തിഭദ്രതയും ലളിതസ്വഭാവവുമാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.