534 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 274 دروس الحديث - ഭക്ഷണ സാധനങ്ങള്‍ വില്‍ക്കുമ്പോള്‍

 

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

ഭക്ഷണ സാധനങ്ങള്‍ വില്‍ക്കുമ്പോള്‍

274 - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رضي الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: (مَنْ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلا يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ) وَفِي لَفْظٍ: (حَتَّى يَقْبِضَهُ) .

وَعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلُهُ.

അബ്ദുല്ലാഹി ബ്നു ഉമർ رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "ഒരാൾ വല്ല ഭക്ഷണസാധനങ്ങളും വാങ്ങിയാൽ, അത് പൂർണ്ണമായി ഏറ്റുവാങ്ങുന്നതുവരെ അത് വിൽക്കാൻ പാടില്ല."

    മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ ഇപ്രകാരമാണുള്ളത്: "അത് തന്‍റെ കൈവശമാക്കുന്നതുവരെ."

ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യില്‍ നിന്നും ഇത് പോലെ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

• (يَسْتَوْفِيَهُ): അളവിലോ തൂക്കത്തിലോ കുറവില്ലാതെ പൂർണ്ണമായി ഏറ്റുവാങ്ങുക.

• (يَقْبِضَهُ): തന്‍റെ കൈവശത്തിലോ ഉടമസ്ഥതയിലോ കൊണ്ടുവരിക.

വിവരണം

    മനുഷ്യരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും, അവർക്കിടയിലുള്ള തർക്കങ്ങളും പിണക്കങ്ങളും ഒഴിവാക്കാനും, ഉപദ്രവങ്ങൾ തടയാനുമാണ് അല്ലാഹു കച്ചവട നിയമങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളത്.

    ഈ ഹദീസിലൂടെ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم നമുക്ക് നൽകുന്ന മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം ഇപ്രകാരമാണ്: ഒരാൾ വല്ല ഭക്ഷണസാധനങ്ങളും വാങ്ങുകയും അത് വീണ്ടും മറിച്ചുവിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, അത് അളന്നുതൂക്കി തന്‍റെ കൈവശമാക്കുന്നതുവരെ അയാൾ അത് വിൽക്കാൻ പാടില്ല. അതായത്, ആ വസ്തു വാങ്ങിയ ആളുടെ പൂർണ്ണമായ ഉടമസ്ഥതയിലും കൈവശത്തിലും വരികയും, അതിന്‍റെ അളവിനെക്കുറിച്ച് യാതൊരു അവ്യക്തതയുമില്ലാത്ത രീതിയിൽ അയാൾക്ക് ബോധ്യപ്പെടുകയും വേണം. അളന്നു വിൽക്കുന്ന വസ്തുവാണെങ്കിൽ, അത് പൂർണ്ണമായി അളന്നു തിട്ടപ്പെടുത്തിയ ശേഷമേ വീണ്ടും വിൽക്കാവൂ. അളക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വിൽക്കുന്നത് ഹലാലല്ല; കാരണം അതിൽ അളവ് കൂടാനോ കുറയാനോ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് വിൽക്കുന്നയാൾക്കോ വാങ്ങുന്നയാൾക്കോ നഷ്ടമുണ്ടാക്കാൻ കാരണമാകും.

 താബിഈ പണ്ഡിതനായ ത്വാവൂസ് ബിൻ കൈസാൻ رحمه الله ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما നോട് ചോദിച്ചു: എന്തുകൊണ്ടാണ് നബി صلى الله عليه وسلم ഇങ്ങനെയൊരു നിബന്ധന വെച്ചത്?" ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهما മറുപടി നൽകി: "അവർ സ്വർണ്ണത്തിന് പകരമായി കച്ചവടം നടത്തുകയും എന്നാൽ ഭക്ഷണസാധനം കൈമാറാതെ പിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് നിങ്ങൾ കാണുന്നില്ലേ?" അതായത്, വിൽപനക്കാരൻ സ്വർണ്ണ നാണയങ്ങൾ കൈപ്പറ്റുകയും എന്നാൽ ഭക്ഷണസാധനം വാങ്ങിയ ആൾക്ക് നൽകാതെ മാറ്റിവെക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ, അത് തന്‍റെ കൈവശം വരുന്നതുവരെ വീണ്ടും വിൽക്കരുതെന്ന് നബി صلى الله عليه وسلم നിഷ്കർഷിച്ചു.

  മറ്റൊരു സ്വഹീഹായ ഹദീസിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത് പോലെ, ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ പൂഴ്ത്തിവെക്കാതിരിക്കാനും വിലയിൽ കൃത്രിമം കാണിക്കാതിരിക്കാനുമായി അവ പൊതുവിപണിയിലേക്ക് മാറ്റിയ ശേഷമേ വിൽക്കാവൂ എന്നാണ് ഇതിന്‍റെ താൽപ്പര്യം. വിപണിയിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിലൂടെ ആ വസ്തു വാങ്ങിയ ആളുടെ കൈവശം വരികയും ചെയ്യുന്നു. ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ വാങ്ങിയാൽ അത് പൂർണ്ണമായി ഏറ്റുവാങ്ങുന്നതുവരെ വീണ്ടും മറിച്ചുവിൽക്കുന്നത് നബി صلى الله عليه وسلم വിലക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് ജനങ്ങൾക്കിടയിലുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള തർക്കങ്ങളും പ്രയാസങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- തന്‍റെ ഉമ്മത്തിന് ഗുണകരമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم കാണിച്ച അതീവ താല്പര്യവും കരുണയും ഇതിൽ വെളിവാകുന്നു; ലൗകികമായ ഇടപാടുകളിൽ പോലും ഈ കരുതൽ ദൃശ്യമാണ്.

2- ചരക്കുകൾ പൂഴ്ത്തിവെക്കുന്നതിലേക്കും, വിലക്കയറ്റത്തിലേക്കും, കച്ചവടക്കാർക്കിടയില്‍ ഉണ്ടാകുന്ന തർക്കങ്ങളിലേക്കും നയിക്കുന്ന കച്ചവട രീതികളെ ഇസ്‌ലാം വിലക്കുന്നു എന്ന് ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

3- ഒരു വസ്തു വാങ്ങി അത് പൂർണ്ണമായി കൈവശമാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വീണ്ടും മറിച്ചുവിൽക്കുന്നത് നിഷിദ്ധമാണ്.

4- നിയമങ്ങളുടെ പിന്നിലെ യുക്തിയും താല്പര്യവും കൃത്യമായി വിശദീകരിച്ചു നൽകുന്നതിൽ അബ്ദുല്ലാഹി ബ്നു  അബ്ബാസ് رضي الله عنهما യുടെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം ഇതിൽ പ്രകടമാണ്.