552 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 292 دروس الحديث - മക്കള്‍ക്ക് ദാനം നല്‍കുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്

 

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

മക്കള്‍ക്ക് ദാനം 

നല്‍കുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്

292 - عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رضي الله عنهما قَالَ: (تَصَدَّقَ عَلَيَّ أَبِي بِبَعْضِ مَالِهِ. فَقَالَتْ أُمِّي عَمْرَةُ بِنْتُ رَوَاحَةَ: لا أَرْضَى حَتَّى تُشْهِدَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَانْطَلَقَ أَبِي إلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُشْهِدَ عَلَى صَدَقَتِي فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: أَفَعَلْتَ هَذَا بِوَلَدِكَ كُلِّهِمْ؟ قَالَ: لا. قَالَ: اتَّقُوا اللَّهَ وَاعْدِلُوا فِي أَوْلادِكُمْ، فَرَجَعَ أَبِي، فَرَدَّ تِلْكَ الصَّدَقَةَ) . 

وَفِي لَفْظٍ: (فَلا تُشْهِدْنِي إذاً، فَإِنِّي لا أَشْهَدُ عَلَى جَوْرٍ)
وَفِي لَفْظٍ: (فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي) .

നുഅ്മാനു ബ്നു ബഷീർ رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "എന്‍റെ പിതാവ് തന്‍റെ സ്വത്തിൽ നിന്ന് കുറച്ച് എനിക്ക് ദാനമായി നൽകി. അപ്പോൾ എന്‍റെ മാതാവ് അംറ ബിൻത് റവാഹ പറഞ്ഞു: 'താങ്കള്‍ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم യെ ഇതിന് സാക്ഷിയാക്കുന്നത് വരെ ഞാൻ തൃപ്തിപ്പെടില്ല.' അങ്ങനെ എന്‍റെ ദാനത്തിന് സാക്ഷിയാക്കാൻ വേണ്ടി എന്‍റെ പിതാവ് അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم യുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി. അപ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ   അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: 'നിന്‍റെ എല്ലാ മക്കൾക്കും ഇപ്രകാരം നീ നൽകിയിട്ടുണ്ടോ?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഇല്ല.' അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുക, നിങ്ങളുടെ മക്കൾക്കിടയിൽ നീതി പാലിക്കുക.' അങ്ങനെ എന്‍റെ പിതാവ് മടങ്ങിവരികയും ആ ദാനം തിരിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു."

മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ: "എങ്കിൽ നീ എന്നെ ഇതിന് സാക്ഷിയാക്കരുത്; തീർച്ചയായും അനീതിക്ക് ഞാൻ സാക്ഷിയാവുകയില്ല."

മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ: "ഇതിന് എന്നല്ലാത്ത മറ്റാരെയെങ്കിലും നീ സാക്ഷിയാക്കിക്കൊള്ളുക." എന്നും വന്നിട്ടുണ്ട്. 

• جَوْر : അക്രമം, അനീതി

വിവരണം

 ഓരോരുത്തരും അവരുടെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്‍ കീഴിലുള്ളവരോട് നീതി പുലർത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു പിതാവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അദ്ദേഹം തന്‍റെ കുടുംബത്തിന്‍റെയും മക്കളുടെയും കാര്യത്തിൽ ഉത്തരവാദിത്തപ്പെട്ടവനാണ്. തന്‍റെ മക്കൾക്കിടയിൽ ദാനധർമ്മങ്ങൾ നൽകുമ്പോൾ അവരെ വേർതിരിച്ചു കാണാതിരിക്കുക എന്നത് നീതിയുടെ പൂർണ്ണതയിൽ പെട്ടതാണ്.

  നുഅ്മാനു ബ്നു ബഷീർ رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്യുന്ന ഈ ഹദീസിൽ, തന്‍റെ പിതാവ് ബഷീർ رضي الله عنه അദ്ദേഹത്തിന് മാത്രമായി ഒരു ദാനം നൽകിയതിനെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു.  നുഅ്മാന്‍റെ ഉമ്മ അംറ ബിൻത് റവാഹ رضي الله عنها ആവശ്യപ്പെട്ടതനുസരിച്ചാണ് പിതാവ് ഈ സമ്മാനം നൽകിയത്. എന്നാൽ ആ സമ്മാനം കൂടുതൽ ഉറപ്പുള്ളതാക്കാൻ വേണ്ടി അവർ തന്‍റെ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ صلى الله عليه وسلم യെ ഇതിന് സാക്ഷിയാക്കുന്നത് വരെ ഞാൻ ഇത് തൃപ്തിപ്പെടില്ല. അങ്ങനെ ബഷീർ رضي الله عنه നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ അടുത്തെത്തി കാര്യം അവതരിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم ചോദിച്ചു: "നിന്‍റെ മറ്റുള്ള മക്കൾക്കും നുഅ്മാന് നൽകിയതുപോലെ നീ നൽകിയിട്ടുണ്ടോ?" അദ്ദേഹം 'ഇല്ല' എന്ന് മറുപടി നൽകി.

  അപ്പോൾ നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞു: "നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുകയും നിങ്ങളുടെ മക്കൾക്കിടയിൽ നീതി പാലിക്കുകയും ചെയ്യുക." സഹോദരങ്ങൾക്കിടയിൽ പരസ്പര സ്നേഹം നിലനിർത്തുന്നതിനും, അവർക്കിടയിൽ വിദ്വേഷവും ശത്രുതയും ഉണ്ടാകുന്നത് തടയുന്നതിനും, പിതാവിനോട് പുണ്യം ചെയ്യുന്നതിൽ മക്കളെ എല്ലാവരെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുമാണ് നബി صلى الله عليه وسلم ഇപ്രകാരം കല്പിച്ചത്. അല്ലാഹുവിന്‍റെ അതിർവരമ്പുകൾ പാലിക്കുന്നതിൽ അതീവ ജാഗ്രതയുള്ള സ്വഹാബികളുടെ രീതി അനുസരിച്ച് ബഷീർ رضي الله عنه ഉടൻ തന്നെ നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ കൽപ്പന അനുസരിക്കുകയും ആ ദാനം തിരിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു.

  മക്കൾക്കിടയിൽ ചിലർക്ക് മാത്രമായി ദാനധർമ്മങ്ങൾ നൽകുകയോ ഒരാളെ മറ്റൊരാളേക്കാൾ പരിഗണിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് തഖ്‌വക്ക് നിരക്കാത്തതും അനീതിയുമാണ്. ഇത് മക്കൾ പിതാവിനോട് അകലുന്നതിനും സഹോദരങ്ങൾ തമ്മിൽ ശത്രുത വർദ്ധിക്കുന്നതിനും കാരണമാകുന്നു. ഇത്തരം തിന്മകൾ ഉണ്ടാകുന്നത് കൊണ്ടാണ് നബി صلى الله عليه وسلم പറഞ്ഞത്: "അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുക, നിങ്ങളുടെ മക്കൾക്കിടയിൽ നീതി പുലർത്തുക, അനീതിക്ക് എന്നെ സാക്ഷിയാക്കരുത്." "ഇതിന് എന്നെയല്ലാത്ത മറ്റൊരാളെ സാക്ഷിയാക്കിക്കൊള്ളുക" എന്ന കർക്കശമായ വാക്കുകളിലൂടെ നബി صلى الله عليه وسلم ഈ പ്രവർത്തിയിലുള്ള വെറുപ്പ് പ്രകടിപ്പിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തെ തിരുത്തുകയും ചെയ്തു.

    അനന്തരം ബഷീര്‍ رضي الله عنه ആ ദാനം തിരിച്ചു വാങ്ങുകയുണ്ടായി. ഈ രീതിയില്‍ അന്യായമായി നല്‍കിയ ദാനങ്ങള്‍ തിരിച്ചെടുക്കാം എന്ന് ഈ ഹദീസ് വിശദമാക്കുന്നു. പൊതുവേ കൊടുത്ത സാധനങ്ങള്‍ തിരിച്ച് വാങ്ങുന്നത് അങ്ങേയറ്റം ആക്ഷേപര്‍ഹമായ കാര്യമാണെന്ന് മുമ്പ് വിവരിച്ചിട്ടുണ്ടല്ലോ. 

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുന്ന കാര്യത്തിൽ മക്കൾക്കിടയിൽ നീതി പുലർത്തണമെന്ന കല്പന ഈ ഹദീസിലുണ്ട്. 

2- മക്കളില്‍ ഒരാൾക്ക് മാത്രമായി ദാനങ്ങള്‍ അല്ലെങ്കില്‍ സമ്മാനങ്ങള്‍ നൽകുന്നതോ മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ മുൻഗണന നൽകുന്നതോ നിഷിദ്ധമാണ്. 

3- ദാനധർമ്മങ്ങളിൽ ആണോ പെണ്ണോ എന്ന വ്യത്യാസമില്ലാതെ എല്ലാവർക്കും തുല്യമായി നൽകുക എന്നതാണ് നീതി. 

4- മക്കൾക്കിടയിൽ ഒരാളെ മറ്റൊരാളേക്കാൾ പരിഗണിക്കുന്നത് അനീതിയും അക്രമവുമാണ്. അത്തരം ഇടപാടുകൾക്ക് സാക്ഷി നിൽക്കുന്നതോ അത് അംഗീകരിക്കുന്നതോ പാടില്ല.

5- ഒരാൾക്ക് കൂടുതൽ നൽകിയാൽ അത് തിരിച്ചുവാങ്ങുകയോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവർക്കും നൽകി എല്ലാവരെയും തുല്യരാക്കുകയോ ചെയ്യൽ നിർബന്ധമാണ്.

6- ശരീഅത്ത് നിയമങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങൾ അസാധുവാണ്. അവ നടപ്പിലാക്കാൻ പാടില്ല. അത്തരം കരാറുകൾക്ക് നിയമപരമായ നിലനിൽപ്പില്ല.

7- വിധി പറയുന്നവരും ഫത്‌വ നൽകുന്നവരും ഒരു കാര്യത്തിൽ തീർപ്പ് കൽപ്പിക്കുന്നതിന് മുൻപ് അതിന്‍റെ വിശദാംശങ്ങൾ ചോദിച്ചറിയണം. "നിന്‍റെ എല്ലാ മക്കൾക്കും ഇപ്രകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ടോ?" എന്ന നബി صلى الله عليه وسلم യുടെ ചോദ്യം ഇതിന് തെളിവാണ്.

8- ശൈഖുൽ ഇസ്‌ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ رحمه الله പറയുന്നു: "മക്കൾക്കിടയിൽ നീതി പാലിക്കൽ നിർബന്ധമാണെന്ന് ഈ ഹദീസും മറ്റ് പ്രമാണങ്ങളും തെളിയിക്കുന്നു. ഇവിടെ രണ്ട് ഇനങ്ങളുണ്ട്:

ആരോഗ്യ-രോഗാവസ്ഥകളിലെ ജീവിതച്ചെലവ്  പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ: ഇവിടെ ഓരോരുത്തർക്കും എത്രത്തോളം ആവശ്യമുണ്ടോ അത്രയും നൽകുന്നതാണ് നീതി. ആവശ്യക്കാരൻ്റെ ആവശ്യം കുറവാണോ കൂടുതലാണോ എന്നതിൽ ഇവിടെ വ്യത്യാസമില്ല.

സമ്മാനങ്ങൾ, ജീവിതച്ചെലവ്, വിവാഹം തുടങ്ങിയ പൊതുവായ കാര്യങ്ങൾ: ഇതിൽ ഒരാളെ മറ്റൊരാളേക്കാൾ പരിഗണിക്കുന്നത് നിഷിദ്ധമാണ് എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

    ഇവ രണ്ടിനും ഇടയിലായി മൂന്നാമതൊരു ഇനം കൂടിയുണ്ട്: അതായത്, 

മക്കളിൽ ഒരാൾക്ക് മാത്രം അസാധാരണമായ ഒരു ആവശ്യം വരിക. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരാൾ വരുത്തിയ കുറ്റകൃത്യത്തിൻ്റെ നഷ്ടപരിഹാരമായി അയാൾക്ക് മേൽ നിർബന്ധമായ കടം വീട്ടിക്കൊടുക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ഒരാൾക്ക് വേണ്ടി വിവാഹമൂല്യം (മഹ്ർ) നൽകുകയോ അയാളുടെ ഭാര്യയുടെ ജീവിതച്ചെലവ് നൽകുകയോ ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവ. ഇങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ മറ്റുള്ളവർക്കും അതുപോലെ നൽകൽ നിർബന്ധമുണ്ടോ എന്നതിൽ (പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ) അഭിപ്രായ വ്യത്യാസമുണ്ട്." (ഫതാവല്‍ കുബ്റാ 5/436)