548 ദുറൂസുല്‍ ഹദീസ് - ഉംദതുല്‍ അഹ്കാം- ഹദീസ് 288 دروس الحديث - എന്താണ് ശുഫ്അത്ത്?

 

عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم
المؤلف: عبد الغني بن عبد الواحد بن علي بن سرور المقدسي الجماعيلي الدمشقي الحنبلي، 

أبو محمد، تقي الدين (المتوفى: 600هـ) 

എന്താണ് ശുഫ്അത്ത്?

288 - عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رضي الله عنهما قَالَ (جَعَلَ - وَفِي لَفْظٍ: ((قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالشُّفْعَةِ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ. فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ، وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ، فَلا شُفْعَةَ) .

ജാബിറു ബ്നു അബ്ദില്ല رضي الله عنهما നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "വീതം വെക്കപ്പെടാത്ത എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും 'الشُّفْعَة' (മുൻകൂട്ടി വാങ്ങാനുള്ള അവകാശം) ഉണ്ടെന്ന് നബി صلى الله عليه وسلم നിശ്ചയിച്ചു (മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ: വിധിച്ചു എന്നും വന്നിട്ടുണ്ട്). എന്നാൽ അതിരുകൾ നിശ്ചയിക്കപ്പെടുകയും വഴികൾ വേർതിരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ പിന്നെ شُفْعَة ഇല്ല."

വിവരണം

الشُّفْعَة എന്നതിന്‍റെ നിര്‍വ്വചനം: 

هي استحقاق الشريك انتزاع حصة شريك ممَّن انتقلت إليه بعِوَض، فهي حق تملُّك قهري يثبت للشريك القديم على الحادث فيما ملك بعِوَض.

"ഒരു വിഹിതം (കടം വീട്ടലോ പണമോ പോലുള്ള) പ്രതിഫലത്തിന് പകരമായി മറ്റൊരാളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ, അത് വാങ്ങിയ ആളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കൂട്ടുപങ്കാളിക്ക് ലഭിക്കുന്ന അവകാശമാണിത്. അതായത്, പ്രതിഫലത്തിന് പകരമായി ഉടമസ്ഥാവകാശം ലഭിച്ച പുതിയ ആളിൽ നിന്ന് അത് സ്വന്തമാക്കാൻ പഴയ പങ്കാളിക്ക് ലഭിക്കുന്ന 'നിർബന്ധിത ഉടമസ്ഥാവകാശമാണ്'  ഷുഫ്അത്ത്."

 കൂട്ടുപങ്കാളിത്തമുള്ളതും എന്നാൽ വീതം വെക്കാത്തതുമായ ഭൂമി, കെട്ടിടങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ 'ഷുഫ്അത്ത്' (മുൻകൂട്ടി വാങ്ങാനുള്ള അവകാശം) ഉണ്ടെന്ന് അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂൽ صلى الله عليه وسلم വിധിച്ചു. 'ഷുഫ്അത്ത്' എന്നാൽ ഒരു വിഹിതം മറ്റൊരു വിഹിതത്തോട് ചേർക്കുക എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇതിന്‍റെ പ്രായോഗിക രൂപം ഇപ്രകാരമാണ്: ഒരു വീടോ ഭൂമിയോ പങ്കിട്ടവർക്കിടയിൽ ഒരാൾ തന്‍റെ വിഹിതം പങ്കാളികളല്ലാത്ത മറ്റൊരാൾക്ക് വിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ വിൽപന നടന്ന അതേ വില നൽകി അത് വാങ്ങാൻ കൂട്ടുപങ്കാളികൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്. ഭൂമിയോ കെട്ടിടമോ ആകട്ടെ, അവ വീതം വെച്ച് അതിരുകൾ നിശ്ചയിക്കാത്ത കാലത്തോളം ഈ അവകാശം നിലനിൽക്കും. എന്നാൽ അതിരുകൾ നിശ്ചയിച്ച് ഓരോരുത്തരുടെയും ഭാഗം വേർതിരിക്കപ്പെടുകയും, ഓരോ വിഹിതത്തിലേക്കുമുള്ള വഴികളും വീഥികളും കൃത്യമായി നിശ്ചയിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ പിന്നീട് ഷുഫ്അത്തിനുള്ള അവകാശമില്ല. അപ്പോൾ ഓരോ പങ്കാളിക്കും തന്‍റെ വിഹിതം താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന ആർക്കും (കൂട്ടുപങ്കാളികളല്ലാത്തവർക്ക് പോലും) വിൽക്കാവുന്നതാണ്.

  സത്യവും നീതിയും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും തിന്മകളെയും ദ്രോഹങ്ങളെയും തടയുന്നതിനുമാണ് ഈ മഹത്തായ ശരീഅത്ത് നിയമം വന്നത്. കെട്ടിടങ്ങളിലും ഭൂമിയിലും പങ്കാളിത്തം തുടരുന്നത് പലപ്പോഴും പ്രയാസങ്ങൾക്കും തർക്കങ്ങൾക്കും കാരണമാകുകയും വീതം വെക്കൽ പ്രയാസകരമാവുകയും ചെയ്യുന്നതിനാലാണ് ഇസ്‌ലാം കൂട്ടുപങ്കാളിക്ക് ഷുഫ്അത്ത് അവകാശം നൽകിയത്. അതായത്, രണ്ട് പങ്കാളികളിൽ ഒരാൾ തന്‍റെ വിഹിതം വിൽക്കുമ്പോൾ, ആ പങ്കാളിത്തം മൂലം ഉണ്ടാകാനിടയുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ വേണ്ടി വിൽക്കാത്ത പങ്കാളിക്ക് ആ വിഹിതം അതേ വില നൽകി വാങ്ങാൻ സാധിക്കും. ഭൂമി വീതം വെച്ച് അതിരുകൾ തിരിക്കാത്ത കാലത്തോളം മാത്രമേ ഈ അവകാശം ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ. അതിരുകൾ തിരിക്കുകയും വഴികൾ വേർതിരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നതോടെ പങ്കാളിത്തം മൂലമുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഇല്ലാതാകുന്നു. അതിനാൽ ആ ഘട്ടത്തിൽ ഷുഫ്അത്ത് അവകാശവും ഇല്ലാതാകുന്നു.

ഹദീസില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍

1- 'شُفْعَة' എന്ന നിയമം സ്ഥിരപ്പെടുന്നതിലെ അടിസ്ഥാന രേഖയാണ് ഈ ഹദീസ്. ഈ വിഷയത്തിലുള്ള പണ്ഡിത ഏകോപനത്തിന്‍റെ (ഇജ്മാഅ്) അവലംബവും ഇതുതന്നെയാണ്.

2- അതിരുകൾ തിരിക്കാത്തതും വഴികൾ വേർതിരിക്കപ്പെടാത്തതുമായ കൂട്ടുപങ്കാളിത്തമുള്ള വസ്തുക്കളിലാണ് شُفْعَة ഉണ്ടാവുക. പങ്കാളിത്തം മൂലം കൂട്ടുപങ്കാളിക്ക് ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന പ്രയാസങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനാണിത്.

3- ഇതിൽ നിന്ന്, അയൽവാസിക്ക് شُفْعَة അവകാശമില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. കാരണം അയൽവാസികൾക്കിടയിൽ അതിരുകൾ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതും വേർതിരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്.

4- "വീതം വെക്കാത്ത എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും" എന്ന ഹദീസ് പാഠം ആധാരമാക്കി, വീതം വെക്കാൻ സാധിക്കുന്ന വസ്തുക്കളിൽ മാത്രമേ شُفْعَة ഉള്ളൂ എന്ന് ചിലർ വാദിക്കുന്നു. കാരണം, വീതം വെക്കാൻ കഴിയാത്ത വസ്തുക്കളിൽ വീതം വെക്കലിനെ നിഷേധിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ലല്ലോ.

5- കൂട്ടുപങ്കാളിയുടെ ബുദ്ധിമുട്ട് ഒഴിവാക്കാനാണ് شُفْعَة നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ഭൂമി, കെട്ടിടം തുടങ്ങിയവയിൽ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടത്; കാരണം അവയിലെ പങ്കാളിത്തം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവയിലെ (ചരക്കുകൾ മുതലായവ) പ്രയാസം നിസ്സാരമാണ്; അവ വീതം വെക്കാനോ വിൽക്കാനോ വലിയ പ്രയാസമില്ലാത്തതിനാൽ എളുപ്പത്തിൽ ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കും.